De laatste tournee van The Beatles

 

 

De laatste tournee van The Beatles vindt plaats in de zomer van 1966. Nergens is er sprake van een afscheidstournee. Dat kan ook moeilijk, want niemand – zelfs John, Paul, George en Ringo zelf – beseft dat hun laatste shows zullen zijn.

Alles samen hebben ze, sinds ze negen jaar eerder begonnen met spelen, zo’n 1400 keer opgetreden. Een aanzienlijke prestatie.

De lol is er dan ook een beetje af, vooral omwille van alle heisa die het telkens weer met zich meebrengt. Het is iedere keer opnieuw een heel gedoe om heelhuids ter bestemming te raken en achteraf weer te kunnen ontsnappen aan de uitzinnige fans.

Muzikaal stelt het ook allemaal niet veel meer voor. Per show brengen ze slechts elf songs. Ze zingen toonloos en nemen niet eens de moeit om hun instrumenten te stemmen. 

Waarom zouden ze ook? Met hun 120 watt versterkertjes kunnen ze niet opboksen tegen het alles overstemmende en niet aflatende gekrijs van tienduizenden meisjesstemmen.

Repeteren is overbodig geworden. Het repertoire is gekend. De songs die ze de afgelopen maanden hebben opgenomen voor hun nieuwe elpee Revolver, zijn veelal te complex om live te brengen.

‘We trekken ons er niet veel meer van aan wat we op het podium presteren’,  geeft John Lennon toe. ‘We repeteren enkel nog wat we noemen: grijnzen om niks. Een, twee, drie en we grijnzen om niks.’

Wanneer ze aan een moeilijke passage komen, schudden ze even synchroon met hun hoofden, zodat het gillen nog een paar decibels luider wordt. ‘We zouden de wassen beelden van onszelf op tournee kunnen sturen en dan zou de massa even content zijn’, gaat John verder. ‘Concerten van The Beatles hebben hebben niets meer met muziek te maken. Het zijn verdomde stamrituelen.’

 

Duitsland

 

Het eerste deel van de tournee brengt hen naar Duitsland, Japan en de Filippijnen.

Het vertrek is gepland op donderdag 23 juni, om 11 uur. Veel slaap kunnen ze niet gehad hebben, want die nacht hebben ze tot halftwee doorgewerkt om, samen met George Martin, de laatste hand te leggen aan de eindmixen van Revolver.

Het loopt echter al meteen fout. In het vliegtuig worden ze opgewacht door een advocaat. Een Duitse vrouw, Erika Heubers, beweert dat Paul de vader is van haar dochter Bettina. Totnogtoe heeft Paul de zaak steeds ontkend, maar de man komt nu met een papier dat Paul moet ondertekenen. Eerder mag de vlucht niet vertrekken. De overeenkomst is dat Paul jaarlijks een relatief klein bedrag betaalt tot de 18de verjaardag van het kind. In ruil wordt het vaderschap verder ontkend.

Brian Epstein, de manager van de groep, stelt dat het goedkoper is om de £3,000 op te hoesten, dan de tournee af te gelasten.

Paul kan niet anders dan toegeven. (De zaak duikt een paar decennia opnieuw op. Dan blijkt uit een DNA-test, dat Paul niet de vader is.)

De volgende dag gaat de tournee van start met twee shows in Circus-Krone-Bau in Munchen. Het voorprogramma wordt gevormd door Cliff Bennett and the Rebel Rousers, the Rattles en Peter and Gordon.

Na afloop eist het stadsbestuur van Munchen van Brian Epstein, een vermakelijkheidsbelasting. In Duitsland bestaat zoiets eigenlijk niet, maar de overheid beweert dat de muziek van The Beatles ‘slechts bijkomstig is bij het schreeuwen en stampen van het publiek, waarvoor het bedoeld is om het te veroorzaken.’

De dag daarna worden ze, vroeg in de ochtend, met een vloot Mercedessen, onder politie-escorte naar het station gebracht. Daar stappen ze in een speciale trein om naar Essen te sporen. Op de trein hebben ze elk een eigen kamer en kunnen ze ontbijten. Ook in Essen geven ze twee optredens, in de Grugahalle.

Na een treinrit van vier uur arriveert het gezelschap vervolgens om 6 uur ‘s ochtends in het station van Hamburg. Van daar worden ze naar het Schloßhotel in Tremsbüttel bij Bargteheide gebracht. De bedoeling is een eind van het stadscentrum en dus ook van de fans te logeren.  Het helpt niet echt, want tegen de middag staan er al honderden fans onder hun balkons.

Na afloop van twee concerten, in de Ernst Merck Halle, maken John en Paul een nostalgische trip langs de Reeperbahn, waarbij ze de plaatsen gaan bezoeken waar ze ‘in hun jeugd’ hebben gespeeld.  

Op maandag 27 juni vliegen ze terug naar Londen.

 

Japan

 

Amper enkele uren later vertrekken ze opnieuw, nu naar Japan.

De bedoeling is over de noordpool te vliegen, maar ten gevolge van een tyfoon wordt het vliegtuig afgeleid naar Anchorage, Alaska.

Daar aangekomen is het pure chaos. Niemand is op de komst van The Beatles voorzien en iedereen doet ontzettend zijn best om alles in goede banen te leiden. Gestrand in een hotel, met niks om handen, vliegen ze in de drank.

Pas 9 uur later is de storm wat gaan liggen en kan de reis verder gezet worden.

In Tokio gelden strikte veiligheidsmaatregelen. Omdat The Beatles in de Budokan Hall gaan spelen, heeft een uiterst rechtse groepering doodsbedreigingen geuit. Ze beschouwen het stadium  als een heilige plaats die enkel voor Japanse gevechtskunsten mag worden gebruikt.

Er zijn 35 000 veiligheidsmensen opgetrommeld om The Beatles te beschermen tijdens de vier dagen dat ze in Japan zijn. Tijdens elk van de vijf concerten die ze er geven, staan er drieduizend agenten op strategische plaatsen opgesteld om de tienduizend toeschouwers in bedwang te houden.

De jongens kijken met stijgende verbazing om zich heen ‘Er waren allemaal van die vreemde kleine ventjes in rare auto’s’, weet George Harrison. ‘De trip naar het centrum van Tokio duurde een eeuwigheid. We zagen studenten rebelleren tegen de politie. Het was net of we in de derde Wereldoorlog terecht waren gekomen.  De politie droeg van die stalen helmen, zoals ik ze me herinnerde van de oorlog.’

‘Ze brachten ons rechtstreeks naar het Hilton en daar mochten we niet meer uit.’ Hoewel ze in de presidentiele suite logeren, zitten The Beatles letterlijk opgesloten in hun hotel voor de gehele duur van hun verblijf in Japan. ‘Ik heb geen voet buiten het Hilton gezet’, legt George uit, ‘behalve dan om naar de concerten te gaan. 

‘Alles was perfect getimed’, gaat George verder. Zoveel seconden van de deur tot de lift, zoveel seconden tot de kelderverdieping….  ‘Alle verkeer was stil gelegd, van het hotel tot aan het Budokan. Politie op elke straathoek. We gingen naar daar, deden onze show, kwamen terug en de volgende dag allemaal exact hetzelfde. Zeer vreemd!’

Om zijn gasten wat afleiding te bezorgen, laat de promotor kooplui komen om de fijnste waren te tonen – tegen overdreven prijzen. The Beatles kopen kimono’s, porselein en horloges. Er worden zelfs geisha’s binnen gebracht. Maar daar gaan ze niet op in.

Ze krijgen ook wat dingen cadeau: de nieuwste Nikon fototoestellen en een groot vel handgeschept papier, plus water- en olieverf. De vier jonge mannen beginnen dan maar aan een gemeenschappelijk schilderij. Ze zetten een lamp in het midden van het blad en maken, elk op een hoek, een tekening.

Het werk wordt even onderbroken voor het namiddagconcert, maar daarna werken ze verder aan hun kunstwerk. Onder luisteren ze naar acetates van Revolver en roken marihuana. De meegekomen fotograaf Robert Whitaker maakt foto’s, waarvan er een terechtkomt op de achterhoes van de verzamelplaat A Collection of Oldies… But Goldies.

 

de Filippijnen

Zondag 3 juli vliegen ze van van Tokio, over Hong Kong, naar Manilla, op de Filippijnen. Daar worden ze opgewacht door 50 000 mensen. De politie wil niet onderdoen voor die van Japan en sleept de vier Beatles letterlijk uit het vliegtuig. Omringd door twee bataljons in volledige gevechtsuitrusting worden ze naar het hoofdkwartier van de luchtmacht gebracht.

‘Overal elders – Amerika, Zweden, Duitsland – werden we met respect behandeld’, gruwt George Harrison, ‘ook al was er die gekte. (…) Maar in Manilla was de sfeer uiterst negatief. Voor het eerst  werden we slecht  behandeld. Ze haalden ons van het vliegtuig… Zo’n gorilla’s: grote kerels, ernstige gezichten, witte hemden, korte mouwen… en meteen namen ze onze ‘diplomatenkoffertjes’ in beslag. Wij vieren, John, Paul, Ringo en ik, werden van de anderen gescheiden. Ze duwden ons in een auto en die kerel vertrok. Onze valiezen bleven achter op tarmac en ik dacht: het is zover, we worden gearresteerd.

Ze worden echter naar een zwaarbewaakt privé jacht gebracht, in de baai van Manilla.  De eigenaar, miljonair Don Manolo Elizalde toont hen als trofeeën aan zijn vrienden.

Het is 4 uur in de ochtend eer Brian Epstein de zaak terug onder controle krijgt en de vier naar hun suite in het Hotel Manilla kunnen.

In de vroege namiddag van de volgende dag sluipen Paul en Ringo uit hun hotel, om wat van de omgeving te zien. Ze belanden in Makati, de financiële buurt, waar Paul foto’s trekt van het contrast tussen de tentoongestelde rijkdom en de sloppenbuurt er naast.

Wanneer ze terug keren in het hotel, heerst daar paniek. Er staan militairen klaar om hen op te halen. Het blijkt dat ze die ochtend al verwacht werden op het presidentieel paleis. De uitnodiging van president Marcos heeft hen echter nooit bereikt.

Op TV worden beelden getoond van wachtende mensen in en om het paleis. ‘De commentator herhaalde steeds maar weer: ‘De Fab Four zijn er nog steeds niet’, vertelt George. ‘Dus zagen we onszelf niet komen opdagen. Uiteindelijk gaf de vrouw van de president, mevrouw (Imelda) Marcos het op en trok zich terug.’

 

De beide concerten die namiddag en avond in het Rizal Memorial voetbalstadium verlopen zonder problemen, voor respectievelijk 30 000 en 50 000 mensen. Het publiek is zich nog van niets bewust.

Brian Epstein heft ondertussen geregeld dat hij, tijdens een rechtsreekse TV-uitzending, zich wil verontschuldigen. De uitzending wordt echter voortdurend gestoord.

De vogende ochtend breekt de hel pas echt los, na het verschijnen van de kranten. Die reageren hysterisch op de “beledigingen”. Het blijkt dat het feit dat ze niet van een uitnodiging op de hoogte waren, niet als excuus wordt aanvaardt.

Een van Epsteins assitenten is opgepakt en de hele nacht ondervraagd. Er is geen room service meer in het hotel en ook de security is volledig verdwenen.

Bij het vertrek naar de luchthaven zijn alle veiligheidsmaatregelen weggenomen. De Beatles en hun entourage worden bespuugd en uitgejouwd. De liften zijn zelfs uitgeschakeld, zodat ze met hun bagage de trappen op moeten zeulen.

Ondertussen worden ze door de menigte geduwd en geschopt. Ringo gaat onderuit, maar het zijn vooral Mal Evans en Brian Epstein die de klappen opvangen. Ze hebben allebei verzorging nodig.

Wanneer ze tenslotte in het vliegtuig zijn gesukkeld, worden Neil, Brian en Tony Barrow terug uitgehaald om “administratieve redenen”.  Na nog eens 44 angstige minuten en het betalen van een zware, pas bedachte “belasting”, kan de KLM vlucht 862 tenslotte toch vertrekken.

Minuten na het vertrek laat Marcos een verklaring publiceren dat The Beatles de hem en zijn familie niet opzettelijk hebben beledigd.

De vlucht gaat richting New Dehli, via een tussenstop in Bangkok. The Beatles hopen in Indië even op adem te kunnen komen. George had van tevoren al te kennen gegeven dat hij er een paar dagen wou blijven, om een goede sitar te kopen. De anderen vonden dat een goed idee en het werd geregeld dat iedereen in New Dehli zou uitstappen.

‘Maar nadat we dat gedoe in Manilla hadden meegemaakt, wou niemand nog van het vliegtuig in Delhi’, vertelt George. ‘Ze dachten: “Nee dank u, geen wijzingen meer. Laten we maar naar huis gaan”.’

Het blijkt echter dat de tickets al zijn omgewisseld en de plaatsen bezet. Dus moet iedereen uitstappen. 

Maar zelfs in Indië heeft de Beatlemania toegeslagen: 600 fans staan hen op te wachten op het vliegveld en het hotel is weer bezet gebied. Voor George is de maat vol: hij dreigt uit de groep te stappen als ze niet stoppen met optreden.

Wanneer ze twee dagen later van New Dehli naar London terugvliegen, vertellen The Beatles aan Brian Epstein dat ze stoppen met optreden. Brian is zo aangeslagen door het bericht dat hij er lijfelijk ziek van wordt. Bij hun aankomst op London Airport, om zes uur ’s ochtends, vraagt de piloot om een ambulance in stand by.

Zoals gebruikelijk volgt er een korte persconferentie. Op de vraag wat ze nu gaan doen antwoord George Harrison: ‘We gaan een paar weken recupereren voor we door de Amerikanen in elkaar worden geslagen.’ Hij heeft geen idee hoezeer hij gelijk zal krijgen.

de setlist op Pauls bas

Advertenties