Amerika

  

Die lente heeft de Londense Evening Standard een serie interviews met The Beatles gepubliceerd onder de titel How Does A Beatle Live?.  De journaliste Maureen Cleave is elk van de vier heren bij hen thuis gaan opzoeken. Op vrijdag 4 maart is het stuk gewijd aan John Lennon gepubliceerd. John heeft haar een rondleiding gegeven door zijn huis, waarbij hij stilstaat bij spullen die iets voor hem betekenen. Zo hangt er een groot kruis en ligt er een dikke, antieke Bijbel. ‘Hij leest extensief over religie.’ merkt Cleave op. En dan wijdt hij uit over een boek dat hij net heeft gelezen: The Passover Plot van Hugh J. Sconfeld: ‘Het Christendom zal verdwijnen. Het zal krimpen en oplossen. Ik hoef daarover niet te discussiëren: ik heb gelijk en ik zal ook gelijk krijgen. Wij zijn populairder nu dan Jezus. Ik heb geen idee wat het eerst voorbij zal gaan: rock ‘n’ roll of het Christendom. Jezus was prima, maar zijn discipelen zijn stom en gewoontjes. Hun streken verknoeien het voor mij.’

Het interview gaat onopgemerkt voorbij, voorlopig.  Ook wanneer het New York Times Magazine  op 3 juli een uittreksel van het interview publiceert is er nog steeds geen vuiltje aan de lucht.

Dat is wel anders wanneer aan het enkele weken later het tienermagazine Datebook de tekst overneemt. Op de kaft wordt het artikel aangekondigd met als titel “We’re bigger than Jesus”.

Onmiddellijk  komen er hevig reacties in het Zuiden van de Verenigde staten. 22 zenders verklaren geen platen van The Beatles meer te zullen draaien. In Mississippi verklaart een leider van de Ku Klux Klan dat de groepsleden zijn gebrainwashed door de Communistische partij. In Birmingham, Alabama organiseert een radiozender een grote verbranding van Beatlesplaten en – spullen.

‘Toen ze onze platen begonnen op te branden… dat was echt een schok’, blikt John later terug, maar George relativeert: ‘Ze moeten ze eerst kopen, voor ze ze kunnen verbranden.’

Enkele dagen later kondigt de Zuid-Afrikaanse staatzender aan geen platen van The Beatles meer te zullen draaien. Officieel is het een reactie op de uitspraken van John Lennon, maar er is nog een achterliggende reden. Een week eerder heeft de groep een contract geweigerd voor een serie concerten in het land, omdat de concerten alleen door blanken bezocht zouden mogen worden.

De ban zal vijf jaar duren. De solo-elpees van Paul, George en Ringo mogen worden gedraaid, maar niet die van John. 

Op 5 augustus vliegt Brian Epstein naar New York, waar hij met een op TV uitgezonden persconferentie wil proberen de anti-Beatle hetze wat te doen bekoelen en Johns opmerkingen te relativeren. Het mag niet baten, net zo min als een verklaring van Maureen Cleave dat Johns uitspraken uit hun context zijn gerukt en dat hij totaal niets negatiefs heeft bedoeld.

 

Omdat ze vrezen dat de nakende Amerikaanse tournee gevaarlijk kan zijn voor hun idolen, beginnen Britse fans een petitie om The Beatles niet te laten vertrekken. Brian Epstein onderhandelt druk met de Amerikaanse promotor. Hij is bereid 1 miljoen dollar te betalen om de tournee af te gelasten. Dat kan echter niet meer.  

En dus vliegen The Beatles op 11 augustus naar Chicago. Omdat de pers en de drie lokale TV-zenders over niets anders praten geven ze er, diezelfde avond nog, een persconferentie. John tracht zijn uitspraken te verantwoorden. ‘Kijk, ik heb niet gezegd dat The Beatles beter zijn dan God of Jesus. Ik zei ‘Beatles’ omdat ik gemakkelijk over The Beatles praat. Ik had net zo goed ‘TV’ kunnen noemen, of ‘de cinema’, ‘auto’s’ of iets anders dat populair is. Dan was het niet zo opgevallen.’

Uiteindelijk excuseert hij zich. Maar na afloop, terug in zijn hotelkamer, barst hij in tranen uit.

De tournee gaat de volgende dag van start, met twee optredens voor telkens 13 000 toeschouwers in het International Amphitheatre, Chicago. Het repertoire is exact hetzelfde als tijdens het Aziatische deel van de wereldtournee, dus zonder één enkel nummer van de pas verschenen elpee Revolver.

Het voorprogrammma wordt gevormd door The Remains (20’) , Bobby Herb (20’), The Cyrkle (25’) en The Ronettes (25’, met The Remains als begeleiders), gevolgd door een pauze van een kwartier.

Alle materiaal van de vijf groepen kan samen in een busje.

Voor The Beatles is de tournee een absolute nachtmerrie. Ze leven met een voortdurende schrik voor een aanslag. Dat verbetert zeker niet, wanneer een helderziende voorspelt dat drie van de vier binnenkort bij een vliegtuigongeluk zullen omkomen.

 

Terwijl er ook  in Spanje en Nederland stemmen opgaan om Beatles platen te bannen, arriveert de tournee in Cleveland. In het Municipal Stadium zijn 20 000 schreeuwende fans verzameld. Tijdens ‘Day Tripper’  bestormen zo’n 2 500 van hen het baseballveld, waarop het podium staat. De politie kan die massa niet de baas en de band moet zich terugtrekken in een caravan. Pas na twintig minuten is de toestand terug onder controle en kan de show verder gezet worden.

Diezelfde avond wordt Radio KLUE, die het verbranden van de platen had georganiseerd, van de ether gehaald door een blikseminslag op de zendmast. De nieuwslezer raakt van de klap buiten bewustzijn.        

De Catholic Herald meldt ondertussen dat Johns verklaringen “arrogant” zijn, maar, zoals Lennon zelf onlangs had uitgelegd, waarschijnlijk waar. En L’Observatore Romano aanvaardt John’s verontschuldigingen over zijn uitlatingen.

 

In Washington DC. betogen vijf leden van de Ku Klux Klan voor de aanvang van het concert. Het optreden in het JF Kennedystadium in Philadelphia dreigt dan weer te worden verstoord door zwarte donderwolken. Als gevolg van het slechte weer zijn slechts 21 000 van de 60 000 plaatsen bezet. Maar de onweer blijft uit tot 10 minuten na de show. The Beatles zijn dan al op weg in een Greyhound bus naar de luchthaven voor de vlucht naar Canada.

Tijdens een persconferentie in Toronto moedigt John de Amerikanen aan naar Canada te vluchten om zo te vermijden naar Vietnam te moeten tijdens hun militaire dienst.  Geen van beide shows in het Maple Leaf Stadium is uitverkocht.

De volgende dag vertrekken ze terug naar Amerika. In Boston, Massachusetts spelen ze voor 25 000 mensen, van op het midden van een paardenrenbaan Suffolk Downs. Op vrijdag vliegen ze naar Memphis. Daar wil John nog eens op bezoek gaan bij Elvis Presley. Maar the King zit in Hollywood voor filmopnamen.

Het eerste optreden in het Mid South Coliseum, verloopt zonder problemen. Maar voor de tweede voorstelling houden zes Ku Kux Klan leden, in vol ornaat buiten het stadion de wacht. In een anoniem telefoontje wordt aangekondigd dat alle vier The Beatles tijdens het optreden zullen worden vermoord. Het concert wordt even uitgesteld om te zoeken naar een eventuele bom, maar gaat dan toch van start. The Beatles worden bekogeld met rot fruit en rommel. Halverwege de show ontploft er een stuk vuurwerk. Alle vier kijken ze rond om te zien wie er geraakt is.  

Na afloop van het optreden wordt een limousine als afleidingsmanoeuvre weggestuurd. Toch wordt de Greyhound bus, waarin ze hebben plaatsgenomen, omsingeld door schreeuwende fanatici. ‘Ze waren fanatiek’, gruwt Paul McCartney, ‘Die haat op hun gezichten was afgrijselijk.’

Het regent hevig in Cincinnatti. Het ontbreken van een afdekking boven het podium, maakt spelen onmogelijk: elektrocutatie zou onvermijdelijk zijn. Epstein is woedend op de organisatoren. De 35 000 toeschouwers zijn al in het stadion. Uiteindelijk krijgt iedereen een pasje om de volgende dag naar het vervangconcert te komen kijken.

Na afloop van dat vervangoptreden vliegen ze onmiddellijk naar St.Louis, Missouri. Maar ook daar speelt de hevige regenval hun parten. Een linnen afdekking boven het podium moet The Beatles beschermen. Het water druipt echter op hun versterkers. Elke keer wanneer Paul in de buurt van zijn microfoon komt slaan de vonken over. Een roadie zit klaar om de stekker er uit te halen, zodra iemand omvalt. Bovendien is er, door het abominabele geluidssysteem zowat drie seconden  vertraging tussen het zingen en de echo van het terugkomende geluid.

 

Zelfs voor Paul is de maat vol. ‘We speelden in de regen en toen werden we in een verhuiswagen gestopt. Een enorme lege ruimte, zonder zelfs maar iets om ons aan vast te klampen. … Ik vloekte en riep: Verdomme, ik ga akkoord met jullie. Ik heb er genoeg van. En zij riepen: “Dat zeggen we nu al weken, man.” Eindelijk hadden ze mijn akkoord.

Na het optreden vliegen ze weer door naar New York, waar ze om 03:50 arriveren. Daar hebben ze twee rustdagen, die ze doorbrengen in een luxegevangenis: het  poepchique  Warwick Hotel.

Op 23 augustus treden ze weer op in het SHEA stadium, waar ze het vorige jaar het record hebben verbroken van het grootste aantal toeschouwers op een popconcert. Ondanks het feit dat er dit keer 11 000 van de 55 600 zetels vrij blijven, verdienen The Beatles dit keer meer dan het vorige jaar.  

Ed Freeman, een van de drie roadies voor de tournee vertelt: “Toen de tournee op zijn einde liep, was het duidelijk dat het optreden een farce was geworden. Niemand kon ook maar iets horen. Ze liepen het podium op, de volgende twintig minuten hoorde je uitsluitend gekrijs en dan liepen ze weer van het podium af.’

Na nog een rustdag in Los Angeles, vliegen ze naar Seattle voor twee optredens in het Colisseum.

De vlucht terug naar LA heeft vijf uur vertraging omdat één van de banden totaal op is en moet worden vervangen.

Op uitnodiging van hun vroegere publiciteitsagent Derek Taylor, ontmoet Paul twee leden van The beach Boys: Brian en Carl Wilson, met hun vrouwen, bij Taylor thuis. Hij beschrijft de ontmoeting in zijn kenmerkende stijl: ‘De lichten binnenshuis waren gedempt, het basin van Los Angeles fonkelde in blauw, rood-goud en zilver en we hadden Glenn Miller’s Latest Hits zachtjes op de platendraaier. “Hi” zeiden Brian en de Wilsons. “Hello” zei Paul en voegde er aan toe: “We, jij bent Brian Wilson en ik ben Paul McCartney. Zo, dat hebben we gehad en laten we ons nu amuseren.” Brian lachtte en vroeg: “Wil je iets horen?”

Hij speelde het  buitengewoon  fascinerende ‘Good Vibrations’ en Paul was zo onder de indruk dat hij vroeg of hij het plaatje mocht houden, ‘als een souvenir’. Brian zei echter dat hij het liever hield. Hij was nog niet helemaal tevreden over de klank. Ach, het maakte ook allemaal niet zo veel uit.”

Later komt ook George Harrison nog langs, met de hipster van The Byrds: David Crosby.

Zondag 28 augustus geven The Beatles een laatste persconferentie in de Capitol Records Tower. Hun nieuwe publiciteitsagent, Tony Barrow herinnert zich: ‘Wat het meest opviel tijdens de twintig minuten durende persconferentie was de mentaliteitsverandering van de groep tegenover de media. In de Capitol Tower behandelden ze een publiek van prestigieuze internationale journalisten met een onverschilligheid die grensde aan verachting. Paul was de enige die nog enigszins een poging deed meer dan eenlettergrepige antwoorden te geven, als altijd pogend een situatie te redden.’

Na het optreden voor 45 000 mensen in Dodger stadium, komt de auto van de groep vast te staan voor de gesloten poort. Er zijn slechts 120 veiligheidsmensen aanwezig. The Beatles moeten meer dan twee uur wachten eer ze, uit de belegering van de fans kunnen worden bevrijd, in een gepantserde auto.

De volgende namiddag vliegen The Beatles van Los Angeles naar San Francisco, waar ze om 17:45 arriveren.De fotograaf  Jim Marshall mag met hen meerijden naar het stadium. ‘Toen we daar aankwamen was de poort gesloten. Dus moesten ze rondblijven rijden in dat verdomde ghetto!’ ‘We lachtten ons verrot’, gaat George Harrison verder:  ‘De chauffeur reed helemaal tot het einde van de parking, draaide daar om en begon dan alsmaar sneller te rijden om de fans af te schudden. Opeens reed hij van de parking af en sloeg zomaar ergens een straat in. Op goed geluk doorkruistte hij de hele buurt. Eindelijk  zagen we het park terug. Gelukkig was de poort nu wel open en konden we tot bij de kleedkamers geraken.‘

In het Candlestick Park zien 25 000 mensen het allerlaatste concert van The Beatles. Paul heeft Tony Barrow de opdracht gegeven om het concert op te nemen, op zijn cassetterecorder. Pas achteraf begrijpt hij dat ze goed wisten dat het hun laatste optreden zou zijn.

‘We waren toch wel opgelucht, na afloop van dat concert’, vertelt George Harrison:  ‘Ergens vlak voor het einde zetten we een van onze fototoestellen op een versterker. Ringo stapte van achter zijn drumstel en we gingen met onze rug naar het publiek staan. We poseerden voor een foto, omdat we wisten dat het afgelopen was.’

Dinsdag 30 augustus vliegen van Los Angeles terug naar Londen, waar ze de volgende ochtend arriveren. Aan boord zucht George opgelucht: ‘Het is voorbij. Ik kan ophouden met te doen alsof ik een Beatle ben.’ John denkt er hetzelfde over: ‘Zo, dat was het.’ Later blikt hij terug: ‘Van optreden hadden we genoeg… voor altijd.’ Tijdens onze laatste tournee brachten ze voortdurend blinde, kreupele en mismaakte kinderen naar onze kleedkamer. En zo’n moeder riep dan: “Vooruit, geef hem een kus! Misschien kan hij dan weer zien.” We zijn niet wreed. We hebben genoeg miserie gezien in onze buurt. Maar wanneer zo’n moeder krijst: “Raak hem aan, dan kan hij misschien weer lopen”, dan willen we gillend wegrennen… en onze zakken leegschudden.”

Zoals gewoonlijk weet Ringo alles te relativeren met een kwinkslag: ‘Nadat we besloten hadden om voorgoed te stoppen met het geven van optredens, vertelde ik dat tegen mijn moeder. Zij zei: “Dat is goed, jongen. Maar je speelt toch nog in Liverpool, niet?’

 

Advertenties