PaulMcCartney-McCartney1970EMIRecor

De breuk
Wanneer de vier Beatles voor het laatst samen in één ruimte zijn geweest is niet geweten. Een mogelijke datum had 20 september 1969 kunnen zijn. Die dag werd het vernieuwde contract met Capitol Records ondertekend in het kantoor van Apple. Jammer genoeg verkoos George om die dag afwezig te blijven.
Het was nochtans een erg belangrijk moment voor de groep.

Allen Klein, de manager van The Beatles verkeerde bij de onderhandelingen in een uitstekende onderhandelingspositie. Hoewel het bestaande contract van de groep nog liep tot 1976, hadden The Beatles hun verplichte hoeveelheid aan product al bijna helemaal vervuld. Er moest enkel nog één van de vijf albums afgeleverd worden en met de nakende releasedatum van Abbey Road (29 september) was ook die klus geklaard. Om de groep aan zich te binden ging Capitol akkoord met het optrekken van de royalties van 17 naar 25% per elpee, zelfs voor de “reeds bestaande producten”.

Zelfs Paul, die een gezonde afkeer heeft van Klein, is onder de indruk van de verwezenlijkingen van de man: ‘Als je ons liggen hebt, zie ik niet in hoe.’

klein

De sfeer binnen de groep is echter al een hele tijd slecht. ‘Ik voelde de split aankomen,’ vertelt Paul in maart 1971. ‘John bleef maar roepen dat we muzikaal ter plaatse trappelden.’
Zoals hij de laatste jaren al meer heeft gedaan, probeert hij met een oplossing te komen om de groep weer bij te sturen.
‘Op een nacht […] dacht ik: “Wat we missen is: samen spelen.” We hadden toen al een hele tijd niet meer opgetreden. Om een goed muzikant te blijven heb je dat contact met het publiek nodig. Het menselijk aspect. Dus bedacht ik om in kleine zalen te gaan spelen, voor een paar honderd man. Iemand een zaaltje laten boeken en dat wat posters ophangen: ‘Zaterdagavond: Ricky and the Red Stripes’. En dan kwamen wij daar aan, in een busje. Ik vond het een fantastisch idee.’

Met het ondertekende contract op tafel vind hij het ideale moment om met het voorstel te komen. ‘We stonden te praten in kantoor van Apple,’ gaat hij verder. ‘Ringo was er bij – hij ging akkoord. George was er, dacht ik, niet. En dan roept John opeens: “Jij bent gek. […]
“Trouwens, ik stap uit de groep,” riep hij. “Ik wil een scheiding.” Dat zei hij letterlijk: “Ik wil een scheiding.” En voor het eerst, meende hij het ook.’

John Lennon had zich al langer willen losmaken van The Beatles om samen met Yoko Ono zijn ding te doen. Toevallig had zich onlangs een gelegenheid voorgedaan waarbij hij een uitkomst had gezien voor zijn situatie. Op 13 september had hij, eerder toevallig, een optreden gegeven met de gelegenheidsformatie The Plastic Ono Band, op een festival in Toronto. (zie: http://peerkesplaatjes.blogspot.be/2008/08/lennon-in-toronto.html)

Na afloop wou hij al zijn vertrek uit de groep aankondigen. Klein kon hem echter overtuigen daarmee te wachten tot het contract met Capitol Records getekend is en het aanzienlijke voorschot binnen.

Wanneer Paul dan komt met het voorstel om een serie onaangekondigde optredens te geven, om zo de kameraadschap van vroeger te herstellen, had hij zo’n heftige reactie van John allerminst verwacht.

‘Ik zei tegen Paul: ik stap er uit,’ legt John in december 1969 uit aan Rolling Stone. ‘Tijdens de vlucht terug van Toronto, wist ik het al. […] Ik wist nog niet hoe of wat – of ik een nieuwe vaste groep zou nemen of zo. […] Ik zie tegen Klein: het is voorbij.’

‘Het was een zware slag voor iedereen,’ blikt Paul terug. ‘We beseften dat, dat fantastisch iets waar we allemaal deel van uitmaakten, voorbij was. Dit was het einde. Zoiets raakt iedereen, wat het ook is. Het is zoiets als van school gaan. Je doet het graag en dan is het opeens gedaan. Of wat ook je ding is. Ons ding was The Beatles.’

tumblr_lyddadmhSV1ro625mo1_500_thumb

Kluizenaar
Paul is zwaar aangeslagen door het nieuws. Hij vertrekt met Linda en de kinderen. Eerst maken ze een lange zwerftocht langs de kusten van Devon en Cornwall. Daarna trekken ze zich maandenlang terug op een bouwvallig boerderijtje in Schotland.

Paul leeft er als een kluizenaar. Hij wast of scheert zich niet meer. Hij heeft waarschijnlijk een zenuwinzinking en voelt zich totaal nutteloos. Later omschrijft hij zijn toestand als “catatonic dispair”. Daardoor gebruikt hij zelfs een tijdje heroïne.

‘We waren vrienden, we zijn samen groot geworden. Het was zo mooi geweest. We hadden al die fantastische dingen samen gedaan en plots stonden we daar: te schreeuwen tegen mekaar.
‘Ik was zeer depressief,’ verklapt Paul jaren later. ‘Ik wou niet meer uit bed. Als ik dan toch opstond, greep ik meteen naar de whisky. Fijn! Omstreeks een uur of drie, had ik ‘m helemaal om en kroop weer in bed.’

‘Het was angstaanjagend,’ verklaart Linda. ‘Ik wou het niet opgeven, maar het was verschrikkelijk. Onwezenlijk. Ik stond er alleen voor – ik had geen keuze – ik moest het proberen. We hadden twee kinderen, waren net een jaar getrouwd en mijn man wou zijn bed niet uit. Hij dronk veel te veel. Hij vertelde me dat hij zich nutteloos voelde. Ik wist dat hij zichzelf pijnigde dat hij de schuld voor de breuk op zich nam. Ik wist dat hij er bovenop zou komen, maar als hij er zelf niet in geloofde, stond ik machteloos. Ik kon alleen maar proberen. Meer kon ik niet. Ik kan je wel vertellen: ik had er mijn handen aan vol.’

‘Ik was onmogelijk,’ beseft Paul. ‘Ik snap niet hoe iemand het met mij uithield. Voor het eerst in mijn leven, zat ik, in mijn ogen, aan de grond… Zoiets had ik nooit meegemaakt. Het was zwaar voor Linda. Ik zou het met zelf niet uitgehouden hebben. Ik begrijp dus niet hoe Linda het gered heeft.’

Het wordt een definitieve breuk met het verleden: in plaats van te trachten in de voorhoede te lopen zou Paul voortaan de wereld door kinderogen bekijken. Weg met de dure auto’s, kaviaar, adellijke vrienden, geflirt met de avant-garde. In plaats daarvan kiest hij voor simpele plattelandswaarden en wordt bovendien radicaal vegetarisch. ‘Linda was lam aan het bereiden en ondertussen keken we naar de lammetjes in de weide. Toen zagen we de situatie opeens onder ogen. Linda heeft mij altijd gracieus de eer gegeven om met het idee te komen om vegetarisch te gaan leven, maar eigenlijk kwamen we gelijktijdig tot het inzicht, daar in Schotland. We keken mekaar aan en besloten geen vlees meer te eten.”

Opnieuw beginnen
Vlak voor de Kerstdagen keren de McCartney’s weer naar Londen.
Paul huurt meteen een Studer viersporen opnameapparaat en één microfoon. Vervolgens contacteert hij geluidstechnicus John Smith om de machine te installeren, in zijn huis in St. John’s Wood. Die komt langs, op 24 december. Om het toestel uit te proberen, speelt Paul een nieuw nummertje: ‘The Lovely Linda’. ‘Paul is de machine aan het uittesten, wanneer Linda binnenkomt,’ vertelt Smith. ‘Ze loopt naar de achterdeur en opent die. Het knarsen is te horen op de opname. Paul besloot het er in te laten. Dat was typisch voor The Beatles. Ze probeerden steeds weer iets nieuws uit.’
Paul bevestigt het verhaal: ‘Linda en ik werkten voor het eerst samen. De plaatopnamen gebeurden thuis. Je hoort haar lopen door de zitplaats, naar de tuin. En aan het einde van het nummer, hoor je de deur opengaan. […] Het was de bedoeling om het nummertje later af te werken. Ik had nog een stukje dat wat Spaans klonk, mariachi bijna… Maar het bleef een fragmentje en dat was ook wel leuk. Het werd het openingsnummer van de McCartneyplaat. Het zet meteen de sfeer.’

In de loop van de volgende week zet hij zo een aantal basistracks op band: gitaren, bas, drums en toetsen – alles in zijn eentje. Daarbij zijn ook enkele nummers die hij eerder aan The Beatles had aangeboden, maar toen niet verder zijn uitgewerkt. Beide songs ontstonden in Indië, in de lente van 1968. Van ‘Jubilee’, zoals het oorspronkelijk heette, zet hij twee versies van op band: een instrumentale versie ‘Singalong Junk’ en een met zang: ‘Junk’.
‘Teddy Boy’ werd, met The Beatles gerepeteerd tijdens de Get Back sessies in januari 1969. John stak toen de draak mee en Paul niet verder aan.

Een laatste keer Beatles
Hoewel de opnamen ondertussen bijna een jaar geleden zijn afgerond is er nog steeds elpee die kan worden uitgebracht, samen met de film Let It Be. Omdat in de film een fragment te zien is waarin George het nummer ‘I Me Mine’ aan de anderen voorspeelt, moet er een echte opname van worden gemaakt. Dat gebeurt op zaterdag 3 januari 1970. George krijgt daarbij de hulp van Paul en Ringo. John schittert door afwezigheid. Het trio neemt eerst 16 takes van de basis track op (akoestische gitaar, bas en drums). Vervolgens wordt het nummer afgewerkt met de nodige overdubs: elektrische piano en gitaar, zang, orgel en opnieuw akoestische gitaar. En dat allemaal voor een nummertje van nauwelijks anderhalve minuut.
De volgende dag vindt de laatste opnamesessies van The Beatles plaats. George, Paul en Linda voegen harmony zang toe aan take 27 van ‘Let It Be’, dat is geselecteerd om als single te worden uitgebracht. Daarna krijgt het nummer live overdubs van twee trompetten, twee trombones en een tenor saxofoon, in een arrangement van George Martin. Aan deze opname voegt George dan een tweede gitaarsolo toe, aangevuld met drums van Ringo en maracas van Paul. Helemaal aan het einde komt er dan nog een stukje cello’s.
’s Maandags stelt Glyn Johns dan een nieuwe mastertape voor de elpee samen. Hij weigert daarbij echter de pas afgewerkte nieuwe mix van ‘Let It Be’ te gebruiken.
Maar ook deze vierde versie wordt afgekeurd. The Beatles blijven het oneens of ze de plaat goed vinden of niet. Bovendien maakt John bezwaar tegen het vermelden van Glyn Johns als producer op de hoes.

Schrijver en theaterrecensent Kenneth Tynan heeft in deze periode contact met Paul. In een brief aan zijn uitgever laat hij weten dat zijn plan om Paul te interviewen niet kan doorgaan. ‘Met spijt moet ik je laten weten dat Paul McCartney liever niet heeft dat er over hem geschreven wordt, op dit moment. Ik begrijp dat The Beatles al geruime tijd uit elkaar aan het groeien zijn. Dit weekend ging Paul naar een opnamesessie voor een nieuwe single. Dat was blijkbaar de eerste activiteit van de groep waarbij hij betrokken was, in negen maand tijd. Hij heeft geen idee over hoe de toekomst er voor hem uitziet en wil vooral niet onder de loep terwijl hij een beslissing daarover neemt.’

Paul in the studio

Billy Martin
Zeer weinig mensen uit zijn omgeving zijn op de hoogte, waar Paul mee bezig is. Tony Bramwell is een van de weinigen die hij nog vertrouwt binnen Apple. ‘Het werd erg deprimerend tegen het einde. Alles gebeurde stiekem. Paul sloop studio’s in en uit, onder een valse naam, werkend aan zijn eerste solo-elpee. Ik moest hem geheimhouding beloven.’
Onder het pseudoniem Billy Martin, heeft Paul studiotijd geboekt van 10 tot 20 februari, in de Morgan Studio in noordwest Londen. Het is een relatief nieuwe studio, waar Led Zeppelin, The Kinks en The Who opnamen hebben gemaakt.

Hij wil er zijn basistracks afwerken, in een professionele omgeving. Omdat de VU-meters van zijn viersporen bandopnemer niet goed werkten, heeft hij moeten raden naar de opnameniveaus. Hij heeft daardoor veel werk om de opnamen over te zetten op 8-sporen. Pas daarna kan hij overdubs opnemen. Hij begint er ook enkele nieuwe opnamen, vanaf nul: ‘Hot As Sun’ en ‘Kreen-Akore’.

Voor het mixen van de tracks, werkt hij toch liever in de vertrouwde Abbey Road studio’s. Dat gebeurt vanaf 21 februari., nog steeds onder het pseudoniem Billy Martin. Waarschijnlijk niet toevallig heeft Ringo er net een dag eerder de laatste hand gelegd aan zijn solo-elpee Sentimental Journey.

Op 22 februari zet hij, in één sessie twee uitstekende nummers op band: ‘Every Night’ en ‘Maybe I’m Amazed’ op. Dat laatste is een eerbetoon aan de vrouw die hem door zijn depressie heeft gesleurd. ‘Dat was voor Linda en ook over haar,’ legt Paul uit. ’Ik wou een liefdesliedje, met wat meer diepgang: “Maybe I’m amazed the way you hang me on a line, pulled me out of time”. Het soort dingen dat je alleen aan je liefje kunt vertellen in een liedje. Ik denk dat veel mensen dat wel herkennen. Het is wat tegendraads, maar mensen begrijpen wat ik bedoel. Het is vooral dat “maybe’ I’m amazed”. Een rechttoe-rechtaan liefdeslied zou gaan van “I’m amazed at the way you love me”. Zo zou iets van Sinatra gaan en dan zou het ‘I’m Amazed’ heten. Maar door die ‘maybe’ is het alsof die kerel het niet echt wil toegeven.’

Op 25 februari rondt Paul zijn opnamen af. Eerst beluistert hij zijn werk tot dan toe. Vervolgens neemt hij ‘Man We Was Lonely’ op, in 12 takes. Hij werkt het nummer af (met een beetje zang van Linda) en mixt het in stereo.
Na afloop belt hij John om hem te zeggen dat hij een solo-elpee heeft opgenomen en dat hij die in april wil uitbrengen. Hij verklaart ook dat hij uit The Beatles wil stappen. John antwoordt alleen maar: ‘Goed! Dan zijn we al met twee die het mentaal aanvaard hebben.’

Storm op komst
Ondertussen blijft de Get Back/Let It Be saga blijft maar aanslepen. De première van de film nadert en de bijhorende elpee is nog steeds niet klaar. Allen Klein komt met het voorstel om de legendarische Amerikaanse producer Phil Spector in te huren. Die heeft, in januari John Lennon geholpen om diens solo single ‘Instant Karma!’ in te blikken. Lennon was zeer te spreken over zijn productie en de top 3 notering bewees dat Spector het nog steeds kon, zelfs al had hij zich drie jaar eerder teruggetrokken uit de muziekwereld.

Hoewel de vier Beatles hun akkoord geven, laten John en Paul het aan George en Ringo over om de mixsessies te superviseren. Vandaar dat op 23 maart, terwijl Spector de banden mixt in Room 4 van de Abbey Road Studios, Paul in een andere ruimte van het gebouw de master tapes voor McCartney klaarmaakt.

Twee dagen later ontdekt Paul dat Klein de releasedatum van zijn elpee heeft uitgesteld. Als directeur van Apple Records, bevestigt George Harrison hem echter dat de eerder gemaakte afspraken blijven gelden en er dus niks aan de hand is.

John is het daar echter niet mee eens en op 31 maart schrijft hij een brief aan Paul en laat die door George mee ondertekenen.

“Beste Paul,
We hebben veel nagedacht over jouw elpee en die van The Beatles en hebben besloten dat het stom zou zijn indien Apple twee belangrijke platen zou uitbrengen binnen één week (en dan zijn e rook nog die van Ringo en [de verzamelelpee] Hey Jude). Dus sturen we een brief aan [de platenmaatschappij] EMI dat ze jouw plaat uitstellen tot 4 juni.
We dachten dat je het wel zou begrijpen, wanneer je beseft dat de plaat van The Beatles verschijnt op 24 april.
Jammer dat het zo is moeten lopen – het is niks persoonlijks,
Liefs,
John en George”

Een tweede brief, die Lennon aan EMI schrijft, laat geen ruimte voor interpretatie: “We hebben besloten dat het beter voor ons is, wanneer de plaat niet op die datum verschijnt”.

Ringo staat er bij en kijkt er naar. ‘Ze stelden die brief op als directeurs van de firma,’ vertelt Ringo. ‘Ik vond het niet fair om de boodschap door een of andere loopjongen te laten overbrengen. Dus bood ik aan om hem zelf te gaan brengen.
Ik schrok behoorlijk, toen hij helemaal uit de bol ging. Hij schreeuwde naar me, porde met zijn vinger naar mijn gezicht en riep: ‘Ik maak jullie allemaal kapot’ en ‘daar zul je voor boeten.
Hij zei me dat ik best mijn jas kon aantrekken en vertrekken. Ik kon het niet geloven. Ik was er echt door aangedaan.

Paul verklaart zijn reactie later: ‘Ik wees hem de deur. Ik moest dat doen, om op te komen voor mezelf, want ik was aan het instorten. Het voelde aan als een enorme mentale klap.’
Ringo toont zich begripvol: ‘Hoewel ik vond dat hij zich gedroeg als een verwend kind, begreep ik dat de datum waarop de plaat zou worden uitgebracht voor hem van gigantische emotionele betekenis was. Ik vond… dat we hem zijn zin moesten geven.’

Op 7 april kondigt Pauls manager (en schoonvader) John Eastman de McCartney elpee officieel aan. De plaat zal tien dagen later verschijnen.

Paul heeft absoluut geen zin om promotionele interviews te geven voor zijn elpee. “Ik was getraumatiseerd, veronderstel ik,’ blikt hij terug. ‘Het was onwezenlijk en ik had geen zin in interviews voor die plaat. Omdat ik wist dat ze zouden vragen: “Hoe zit het met The Beatles?’ Ik had geen zin om daar om te antwoorden. Dus ik vroeg [aan Apple manager Peter Brown]: stuur me een lijstje met vragen en ik zal ze invullen.’
De ingevulde lijst wordt dan, samen met plaat verstuurd naar de journalisten.

Peter stelt een lijst met 41 vragen op. Een paar daarvan raken gevoelige punten aan.


V: Vond je het fijn om in je eentje te werken?
A: Zeer. Ik hoefde alleen an mezelf te vragen om een beslissing te nemen en ik ging altijd akkoord.
V: Is deze plaat een pauze, even weg van The Beatles of het begin van een solo carrière?
A: de tijd zal het uitwijzen. Een solo-elpee wijst op “het begin van een solo carrière”… en de plaat maken zonder The Beatles houdt een pauze in. Beide, dus.
V: Hebben je plannen om op te treden?
A: Nee
V: Is de breuk met The Beatles tijdelijk of permanent? Te wijten aan persoonlijke meningsverschillen of muzikale?
A: Persoonlijke meningsverschillen. Zakelijke meningsverschillen. Muzikale meningsverschillen. Maar bovenal: ik voel me beter bij mijn gezin. Tijdelijk of permanent? Geen idee.
V: Zie je Lennon-McCartney ooit nog opnieuw samenwerken?
A: Nee.

Later geeft Paul toe dat hij dit ‘zelf-interview’ nooit heeft bedoeld als aankondiging van de split. Hij beweert gewoon eerlijk de vragen te hebben beantwoordt. ‘Ik had kunnen zeggen: daar geef ik geen antwoord op,’ licht Paul in 1994 toe. ‘Maar ik dacht: de pot op. Als hij het wil weten, geef ik antwoord. Ik had het gevoel dat ik niet verder kon met mijn leven, als ik het niet vertelde.’

beatles-5

Don Short van de Daily Mirror is een van de eersten die een kopie van Pauls “zelf-interview” in handen krijgt. Hij trekt zijn conclusies. Maar wanneer hij navraag doet bij Apple, wordt daar alles ontkent. Toch bloklettert krant de volgende ochtend op zijn voorpagina: PAUL STAPT UIT THE BEATLES.
Het nieuws slaat overal ter wereld in als een bom.

Het hoofdkwartier van Apple wordt belegerd, maar niemand wil veel kwijt. Ringo verklaart droog: ‘Dit is ook voor mij nieuws.’ George geeft geen commentaar en John reageert laconiek: “Zeg maar dat ik grapte: hij stapte niet op – hij werd ontslagen.’

Paul zelf is niet bereikbaar voor commentaar: hij is met zijn gezin opnieuw naar Schotland vertrokken. De ernst van zijn verklaringen dringt nu pas tot hem door.
‘Het was nooit mijn bedoeling om mijn vertrek aan te kondigen. Dat is een misverstand. Toen ik de koppen zag, dacht ik: Christus, wat heb ik gedaan? Het was gewoon een feit. Ik stapte niet uit
The Beatles – The Beatles stapten uit The Beatles. Maar niemand wil de man zijn die het moet zeggen, dat het feestje voorbij is.’

Vernietigende kritieken
Het solo debuut van Paul McCartney verschijnt op 17 april 1970 (en drie dagen later in de Verenigde Staten), onder de toepasselijke titel: McCARTNEY. De back to basics filosofie die in het Get Back/Let It Be werd nagestreefd is duidelijk doorgetrokken: eenvoudige songs, improvisaties soms zelfs, gebracht zonder toeters of bellen.

De meeste kritieken zijn lauw tot zelfs agressief. Melody Maker heeft het over “het non-event van het jaar”. Ook de andere Beatles hebben enkel afkeer voor het werk van hun ex-collega: ondermaats meent John.

Toch worden er twee miljoen exemplaren van verkocht. De elpee strandt in Engeland op de tweede plaats, vlak achter Bridge Over Troubled Water van Simon & Garfunkel. Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan stoot de plaat wel helemaal door tot de top.
En dat ondanks de steun van een single. Op radio’s wordt vooral ‘Maybe I’m Amazed’ veel gedraaid, maar Paul wil geen toestemming geven om het nummer op 45 toeren uit te brengen.
Wel is er een promovideo, geregisseerd door David Putnam, met een montage van foto’s van Paul en zijn familie.

Zes jaar later verschijnt ‘Maybe I’m Amazed’ alsnog op single, in een live versie van Wings Over America.


‘Every Night’ in een live versie uit 1979, met Wings, ter gelegenheid van een benefiet voor de bevolking van Campucea.


‘Singalong Junk’ opgenomen in 1991, voor MTV Unplugged.

Advertenties