Bob Dylan


De website van Rolling Stone  meldt dat Wolfgang’s Vault een  concert van Bob Dylan en The Band heeft. Op die website kun je het twee uur durende concert van 14 februari 1974 downloaden. Je moet je wel even registreren, maar verder is het volledig gratis.

Hier is de setlist:

deel 1

“Lay Lady Lay”
“Just Like Tom Thumb’s Blues”
“Rainy Day Woman #12 & 35″
“It Ain’t Me Babe”
“Ballad of a Thin Man”
“Stage Fright”
“The Night They Drove Old Dixie Down”
“King Harvest (Has Surely Come)”
“When You Awake”
“I Shall Be Released”
“Up On Cripple Creek”
“All Along the Watchtower”
“Ballad of Hollis Brown”
“Knockin’ On Heaven’s Door”

deel 2

“She Belongs To Me”
“It’s All Over Now, Baby Blue”
“The Times They Are A-Changin’”
“Just Like a Woman”
“It’s Alright, Ma (I’m Only Bleeding)”
“Rag Mama Rag”
“This Wheel’s On Fire”
“The Weight”
“Forever Young”
“Highway 61 Revisited”
“Like A Rolling Stone”
“Blowin’ in the Wind”

Met deze Amerikaanse tournee keerde Dylan terug voor het voetlicht na een afwezigheid van de concertpodia van zeven jaar. Van deze concertreeks is ook een live-cd uitgebracht: Before The Flood.

Het hele verhaal kun je hier lezen.

 

 

 

Most Of The Time

 

Een van de mooiste nummers van Bob Dylan uit zijn latere periode is ‘Most Of The Time’, dat in september 1989 verscheen op Oh Mercy. Dankzij Tell Tale Signs hebben we nog twee andere versies uit die sessies. En dan is er ook nog een geheel andere versie, een jaar later opgenomen voor een videoclipje.

 

 versie 1 – Tell Tale Signs cd 1 – 8 maart 1989 (3:46)

Wanneer Bob Dylan de song voor het eerst naar de studio in New Orleans brengt, heeft hij enkel een tekst en moet nog op zoek naar een melodie. Hij probeert het nummer voor te spelen op zijn akoestische gitaar.  Dankzij de alertheid van geluidstechnicus Malcoln Burn werd deze versie bewaard. In een interview voor het Britse muziektijdschrift Uncut vertelt hij trots:  “Ik nam het op. [Dylan] zei: ‘We zouden het zo kunnen doen.’  – en hij speelde het hele nummer op akoestische gitaar en harmonica. Het archetypische Bob Dylan geluid. Hij verwees naar zichzelf in de derde persoon: ‘Dat zou de typisch Bob Dylan manier zijn.” En dan probeerde hij het anders: als een blues, echt heel langzaam. En die versie nam ik ook op.”

Deze kale versie had net zo goed op Another Side of Bob Dylan kunnen staan, of op Blood On The Tracks. Alleen de stem verraadt dat de opname dateert uit zijn latere periode. Hij is nog hoorbaar op zoek naar de melodie, maar hoewel hij weet dat het niet de bedoeling is om deze opname ooit te gebruiken, is de emotie al aanwezig. 

 * * *

 In ‘Most Of The Time’ maakt de zanger zichzelf iets wijs. Hij houdt bij hoog en laag vol dat hij haar vergeten is. Meestal toch. Want iedere keer hij ontkent dat hij nog aan haar denkt, komt de herinnering natuurlijk terug. Hij is haar zo fel vergeten dat hij een nummer aan haar wijdt.

* * *

 versie 2b – Oh Mercy – 12 maart 1989 (5:01) en radio edit (3:55)

Vier dagen later probeert hij de song “voor echt” op te nemen. Producer Daniel Lanois speelt dobro, Dylan zelf akoestische gitaar. De ritmesectie bestaat uit drummer Willie Green  en bassist Tony Hall. Cyril Neville en Daryl Johnson voegen percussie toe.

En, speciaal voor deze sessie is er een extra muzikant uitgenodigd: rockabilly gitarist Mason Ruffner.

Met Ruffner wordt ‘Most Of The Time’ opnieuw uitgeprobeerd. Er is nog steeds geen echte melodie gevonden en het is Lanois die er voor zorgt dat de song zich ontwikkeld tot een langzaam, melancholisch nummer.  “De versie die op de plaat is gekomen heeft de typische Lanois stempel,”  weet geluidstechnicus Malcolm Burn, “waarbij Lanois de basistrack overdub na overdub aankleedt”. Volgens zijn collega Mark Howard was de uiteindelijk  versie  “gebouwd rond een kleine groep: enkel Bob, Dan en Malcolm. De basis was een loop of een patroon van een 808 drum machine”.

Het resultaat, zoals het op Oh mercy verschijnt is de meest ambitieuze productie van de plaat. “Magistraal”, zoals criticus Allan Jones schreef. Of  “ruimtelijk en theatraal”, zoals Malcolm Burn het noemde: “Op en top Lanois.”
In Chronicles schrijft Dylan dat, terwijl Lanois de track opbouwde, hij zich alsmaar ongemakkelijker ging voelen. Het klonk allemaal niet slecht, maar het was niet zoals hij het had bedoeld. Hij wist niet welke kant het dan wel moest uitgaan, maar zo niet. “Een big band behandeling zou misschien goed geweest zijn. In gedachte zong ik het met begeleiding van het Johnny Otis Orchestra. Een pak regels moesten een andere plaats krijgen en ik voelde mij afgeblokt.”

 Misschien dat hij daarom op Tell Tale Signs ook een versie heeft geplaatst uit diezelfde sessie – misschien zelfs dezelfde take – maar dan zoals de song live in de studio klonk. “Evolution mix” noemde de producer deze versie.

Niet zo geproducet, minder swampy, minder Lanois. De akoestische gitaren zijn meer prominent aanwezig en er zijn enkele kleine tekstafwijkingen.

I got enough faith and I got enough strength
I keep it all away, way beyond arm’s length

zingt hij, in plaats van

I don’t build up illusion ‘till it makes me sick,
I ain’t afraid of confusion no matter how thick

versie 2a – Tell Tale Signs cd 3 – 12 maart 1989 (5:10)

* * *

 

Maar is het wel een vrouw die hem heeft verlaten? Misschien bezingt Dylan zijn muze.

De song werd geschreven in januari 1988, na een lange periode van writer’s Block. Op zijn vorige plaat, Down In The Groove, had Dylan geen enkele nieuwe tekst geschreven. Hij was zelfs al een tijdje aan het overwegen of hij niet beter een ander beroep zou kiezen.

Gehandicapt dooreen stom ongeluk in de tuin en ingesneeuwd op zijn boerderij wordt hij geconfronteerd met zichzelf. Hij vraagt zich af of zijn muze hem voor altijd heeft verlaten.

 Most of the time
I can’t even be sure
If she was ever with me
Or if I was ever with her 

Was het mijn muze wel, of mocht ik enkel af en toe in haar gezelschap vertoeven?

 * * *

 versie 3 – video clip – 16 maart 1990 (4:55)

Toen ‘Most Of The Time’ werd geselecteerd als derde single van de plaat, drong de platenfirma aan op een videoclipje. Dylan was net Under The Red Sky aan het voorbereiden met Don en David Was als producers.

Net een jaar na de oorspronkelijke opname trok hij daarom opnieuw de studio in. Deze keer was het de Culver City Studios in Los Angeles. Hij koos echter voor een radicaal andere aanpak dan die van Lanois. Geen van de oorspronkelijke muzikanten was uitgenodigd. In plaats daarvan koos hij voor meestergitarist David Lindley en de ritmesectie van Randy Jackson en Kenny Aronoff.

Deze versie verscheen ook op de promoversie van de single.

* * *

Een derde interpretatie is dat het helemaal niet over een vrouw gaat: geen van vlees en bloed, maar ook geen mythische. Het zou ook kunnen dat de zanger, nu hij de vijftig nadert, terugblikt op zijn jeugd. Een periode in zijn leven die voorgoed voorbij is en die ver achter hem ligt. “It don’t matter where it went” zingt hij in de versie op cd 3 van Tell Tale Signs.

I can survive and I can endure
And I don’t even think about her
Most of the time

Een tijdje geleden gaf ik hier een overzichtje van mijn favoriete Bob Dylan bootlegs.

Eentje daarvan was Folksinger’s Choice. 

Dat is de volledige opname van het gelijknamige radioprogramma dat in het voorjaar van 1962 werd uitgezonden op een New Yorkse zender WBAI -FM. De folkzangeres Cynthia Gooding sprak daarin met haar kersverse collega, Bob Dylan. De opname dateert uit februari 1962, dus tussen de opname en het verschijnen van zijn debuutplaat.

Dylan speelt een tiental nummers – goed dan: elf – en vertelt tussendoor honderduit over zijn invloeden en achtergrond. Naast drie weinig gehoorde eigen composities (‘The Death Of Emmett Till’, ‘Standing On The Highway’ en ‘Hard Times In New York Town’) brengt hij een eerbetoon aan zijn grote voorbeelden: Woody Guthrie, Hank Williams en een aantal bluesmannen (Howlin’ Wolf, Bukka White en Big Joe Williams). Enigszins verrassend laat hij daarbij horen uitstekend akoestische blues te kunnen spelen, zichzelf begeleidend op  harmonica.

Maar fijner nog dan de muziek zijn de gesprekken. Hilarisch is de manier waarop hij daarbij, met het grootste gemak en zeer overtuigend, complete leugens verzint. Gooding laat hem voluit zijn gang gaan, hoewel ze hem al jaren geleden voor het eerst heeft ontmoet en dus minstens haar twijfels moet hebben gehad over wat hij allemaal verteld.

Bij een latere gelegenheid gaf ze ooit als commentaar: “Hij praat en hij lacht. En net wanneer je denkt hem op een leugen te kunnen betrappen, haalt hij zijn mondharmonica boven en blaast alles weg.”

Luister en geniet. En vrees niet: de geluidskwaliteit is perfect.

En de hoesjes kun je hier vinden.

Town Hall concert – 12 april 1963

 

 

 

Het zijn interessante tijden voor Dylanfans. Terwijl we nog nagenieten van drie schijfjes vol lekkers van Tell Tale Signs zit het volgende reguliere studioalbum er al weer aan te komen. En ondertussen teistert de goede man ook nog eens de oren van de Europese concertgangers met eigenzinnige versies van zijn klassiekers. Gisteren bijvoorbeeld nog in Vorst Nationaal in Brussel.

 

Misschien is het interessant om, in dat verband, eens terug te blikken op een concert uit het begin van zijn carrière. We maken er kennis met een heel andere zanger: iemand die zijn publiek vermaakt met grapjes en die reageert op opmerkingen of verzoeknummertjes vanuit het publiek.

 

Op 12 april 1963 stond de eenentwintigjarige Bob Dylan in de Town Hall in New York. Het was zijn eerste belangrijke soloconcert. Hoewel de negenhonderd plaatsen niet uitverkocht waren, was het een groot succes. Zeker voor iemand die achttien maanden eerder nog geen vijftig man bij elkaar had gekregen voor een recital in een andere zaal in dezelfde stad: de Carnegie Hall.

 

Zijn debuut was gezonken als een baksteen en zijn doorbraak LP moest nog uitkomen. En toch stond er die avond een ster op het podium. Het zelfvertrouwen, dat er al sinds zijn optredens met schoolbandjes was geweest, ging nu gepaard met een volwassen podiumact en goede eigen songs. Opvallend is dat vrijwel alle nummers eigen composities waren en dat slechts een handvol daarvan zouden verschijnen op zijn op handen zijnde plaat. Enkele dagen voor de show waren de eerste promotie exemplaren van The Freewheelin’ Bob Dylan verstuurd naar radiozenders en recensenten aan de Oostkust.

 

Zoals altijd tegendraads, bracht hij slechts één nummer van zijn eerste plaat: ‘Talkin’ New York’ – niet toevallig ook een van de twee eigen nummers op die schijf. Dat wil dus zeggen dat zowat alle andere songs nieuw moesten zijn voor het publiek. Maar toch horen we hier en daar kreten, vooral om ‘Hard Rain’, waarmee hij een belangrijke status had verkregen in de folkkring van Greenwich Village.  

Hij opent met ‘Ramblin’ Down Thru The World’, dat volgens kenners een omelet is gemaakt van twee eitjes van Woody Guthrie: ‘Sally Don’t You Grieve’ en ‘Ramblin’ Round’. Ook de beide volgende songs zijn nog verwant aan zijn grote voorbeeld: ‘Bob Dylan’s Dream’ qua sfeer en ‘Talkin’ New York’ als genre.

 

Maar dan is het tijd voor het serieuze werk: in ‘The Ballad of Hollis Brown’ vertelt hij het trietse verhaal van een boer uit South Dakota die geen andere mogelijkheid ziet om aan de armoede en de tegenslagen te onstnappen dan zijn hele familie uit moorden. En ook in ‘Walls Of Red Wing’ ziet de situatie er hopeloos uit voor het hoofdpersonage.

 

Dylan weet dat zoveel kommer en kwel het best kan worden gevolgd oor wat luchtiger materiaal. Met de dubbelzinnigheden in ‘All Over You’ krijgt hij de lachers op zijn hand. En in ‘Talking John Birch Paranoid Blues’ maakt hij de paranoïde heksenjacht op communisten belachelijk.

 

Dan volgen een paar liefdesliedjes, maar wel van de soort zoals alleen Dylan ze kan schrijven. Eerst de allereerste uitvoering van één van mijn lievelingsnummers: ‘Boots Of Spanish Leather’ en dan ‘Hero Blues’ – je zult me pas echt apprecieren als ik dood ben!  

 

Hoewel ‘Blowin’ In The Wind’ inmiddels precies een jaar oud was, lokt het hier nog geen reactie uit van het publiek. Dat zou enkele maanden later wel anders zijn, wanneer de coverversie van Peter, Paul and Mary met honderdduizenden tegelijk de winkels uit zou vliegen en de song naar de tweede plaats van de hitparade zal voeren.

 

Het hoogtepunt van het eerste deel is ongetwijfeld ‘Tomorrow Is A Long Time’. Deze live versie verscheen in 1971  op de compilatie Greatest Hits Vol. 2. Zelf zou Dylan nooit een studiouitvoering uitbrengen, maar Elvis Presley deed dat wel. In februari 1966 nam hij de song op voor de soundtrack van de film Spinout. Dylan roemde die versie van The King later als de favoriete cover van een van zijn nummers.

Voor de pauze ingaat geeft Dylan zijn publiek nog een hoogtepunt mee om over na te denken: ‘A Hard Rain’s Gonna Fall’.

 

 

Kan hij, na de perfect opgebouwde eerste set, nog beter doen in het tweede deel?

 

Hij trapt af met drie nagelnieuwe songs op rij: ‘Dusty Old Fairgrounds’, ‘Who Killed Davey Moore?’ en ‘Seven Curses’. Geen van die drie verschijnt de eerste paar decennia op plaat. Davey Moore is een bokser die nauwelijks veertien dagen voor het concert is overleden aan zijn verwondingen, opgelopen tijdens een wedstrijd.

 

Dan grijpt hij even terug naar twee covers uit zijn debuutplaat: ‘Highway 51’ van Curtis Jones en – op verzoek – de traditional ‘Pretty Peggy-O’.

 

‘Don’t Think Twice, It’s Alright’ is alweer een premiere en ook weer een boodschap aan Suze. Zoals Frank Vanderlinden het uitdrukt: “niemand heeft ooit zo mooi nee tegen mij gezegd.”

 

Luister hoe goed Bob Dylan hier zingt: hoeveel emotie hij in zijn stem legt. Hoe hij meent wat hij verteld. En let  ook eens op zijn gitaarspel. Deze man kan spelen!

 

Om af te sluiten haalt Dylan alles uit de kast: met drie straffe protestsongs krijgt hij iedereen op de been: het schokkende ‘Hiding Too Long’ is later nooit meer opgedoken. Maar ook zowel ‘With God On Our Side’ als ‘Masters Of War’ zijn geheel nieuw voor zijn toehoorders.

 

En dan, wanneer hij het publiek daar heeft waar hij het wil hebben doet hij iets helemaal onverwachts. Met de hem kenmerkende eigenzinnigheid sluit hij af met een lang gedicht. ‘Last Thoughts On Woody Guthrie’. Acht minuten lang leest hij voor: een eerbetoon aan zijn held, maar ook een symbolisch afsluiten van het hoofdstuk uit zijn leven waarin Guthrie zijn gedachten heeft beheerst.

 

 

De volledige setlist:

 

deel 1

Ramblin’ Down Thru The World (Woody Guthrie)

Bob Dylan’s Dream

Talkin’ New York

Ballad Of Hollis Brown

Walls Of Red Wing

All Over You

Talking John Birch Paranoid Blues

Boots Of Spanish Leather

Hero Blues

Blowin’ In The Wind

John Brown

Tomorrow Is A Long Time

Hard Rain

 

deel 2

Dusty Old Fairgrounds

Who Killed Davey Moore?

Seven Curses

Highway 51 (Curtis Jones)

Pretty Peggy-O (trad.)

Bob Dylan’s New Orleans Rag

Don’t Think Twice, It’s All Right

Hiding Too Long

With God On Our Side

Masters Of War

Last Thoughts On Woody Guthrie

 

 

Beeld u even in dat u daar in het publiek mocht zitten en, in dat tijdsgewricht, deze boodschappen te horen krijgt van deze jonge zanger. Hoe hij precies onder woorden weet te brengen wat iedereen denkt. Hoe hij man en paard durft te noemen en zegt waar het op staat. Dit is Dylan de protestzanger, de boodschapper, de “stem van zijn generatie”. 

Luister naar deze opname en begrijp waarom die jonge kerel uit het hoge noorden het zover heeft geschopt. Veel verder dan die honderden andere protestzangers waarmee het New Yorkse Greenwich Village begin jaren zestig was bevolkt.

 

Wel, u kan er bij zijn. …Of toch bijna.

 

Het concert werd door Columbia Records opgenomen voor een mogelijke live-LP, mocht Dylan wat om materiaal verlegen zitten. De live plaat werd onder de titel, Bob Dylan In Concert voorbereid voor Kerstmis 1964. De acetate bevat een mengeling van opnamen van het Town Hall concert met opnamen van het latere concert in Carnegie Hall, op 26 oktober 1963. 

 

Maar tegen die tijd had hij alweer genoeg materiaal voor handen voor een nieuw studio album. Daardoor bleven vele van deze songs ongehoord. Pas dertig jaar later verschenen ‘Who Killed Davey Moore?’ en ‘Last Thoughts On Woody Guthrie’ op The Bootleg Series Volumes 1-3 en het nog steeds officieel onuitgegeven ‘Hiding Too Long’ is terug te vinden op The Genuine Bootleg Series, Vol. 1. 

 

Al jaren circuleren hele stukken uit het concert in het bootlegcircuit. Maar pas einde vorig jaar is eindelijk de volledige opname opgedoken. Naar het schijnt had Sony de banden opgekocht met de bedoeling het concert uit te brengen in de Bootleg Series. Maar er is een probleempje met de microfoon: de geluidstechnicus van dienst had vergeten een schermpje aan te brengen waardoor Bobs p’s ploffen. Zoiets is niet te verhelpen.

 

Dankzij de brave mensen van het Expectingrain forum kunt u het concert alsnog in volle glorie beluisteren. Doen!

 

Deel 1:
http://rapidshare.com/files/96217544/D1P1.zip.html
http://rapidshare.com/files/96229526/D1P2.zip.html

Deel 2:
http://rapidshare.com/files/96241795/D2P1.zip.html
http://rapidshare.com/files/96254023/D2P2.zip.html

 

 

Deze ochtend ontwaakte ik met een regel in mijn hoofd: “You’re right from your side/I’m right from mine.”

Een citaat uit Dylans ‘One Too Many Mornings’. Een weinig gekend nummer uit The Times They Are A-Changin’, maar een dat de man zelf na aan het hart ligt.

Door de jaren heen heeft hij het nummer dikwijls gespeeld en zoals dat bij hem gaat, nooit twee keer hetzelfde. Daarom laat ik jullie hier wat voorbeelden horen van de evolutie van het nummer doorheen vier decennia.

De oorspronkelijke akoestische versie, uit The Times They Are A-Changin’. Opgenomen tijdens de avondsessie van 24 oktober 1963, in de Columbia Recording Studios, in New York. Alle nummers op Dylans derde plaat waren door hemzelf geschreven. De plaat bevestigde zijn reputatie als protestzanger met songs als het titelnummer en ‘The Lonesome Death of Hattie Carroll’.

Toch staan er ook twee persoonlijke nummers op: het prachtige ‘Boots of Spanish Leather’ en ‘One Too Many Mornings’. In deze twee songs uit hij zijn gevoelens over de breuk met zijn liefje: Suze Rotolo. Die was naar Italië getrokken om er te gaan studeren. In ‘One Too Many Mornings’ vertelt hij hoe hij na een nachtlang te hebben getobd de deur van het huis waar ze samen hebben gewoond achter zich dicht trekt en de straat opstapt. “Een ochtend en duizenden kilometers achterop”.

In haar boek A Freewheelin’ Time: A Memoir of Greenwich Village in the Sixties, zegt ze daarover echter: “Mensen vragen me weleens: ‘Gaat dat nummer over jou?’ Wel, ik kan je er van alles over vertellen. Ik zou een lijstje kunnen maken. Maar als je goed naar die nummers luistert, zijn ze toch ook wat fictie – hij heeft elementen uit zij leven genomen, maar plaatst die dan in een fictief kader en zingt ze soms vanuit het standpunt van een verzonnen personage.”

Drie jaar later en een totaal ander versie.

In mei 1966 trok Dylan met zijn band The Hawks door de Britse eilanden (plus een overstapje naar Frankrijk). De tournee werd gefilmd door D.A. Pennebaker voor de documentaire Eat The Document. Dylan trekt en sleurt aan de regels, alsof ze van elastiek zijn gemaakt. Snerend en zeurend tegelijk zingt hij zijn woede en verdriet van zich af. De band keert het nummer binnenste buiten, alsof het nooit anders was bedoeld. Robbie Robertson brengt een geweldige gitaarsolo en Richard Danko zingt de enige tweede stem tijdens de hele show: “Beeeeehind”.

Het clipje is samengesteld uit drie verschillende optredens, hetgeen duidelijk te merken is aan Robbie’s garderobe.

Nog eens drie jaar later: 18 februari 1969. Terwijl hij Nashville Skyline aan het opnemen is, probeert Dylan samen met Johnny Cash een gezamenlijke LP op band te zetten. Het samen zingen lijkt niet echt te vlotten en daarom wisselen ze mekaar veelal af: beurt om beurt een strofe. Let op het typische boom-tjakka ritme van Cash en vooral op de “nieuwe stem” van Dylan. “Ik was gestopt met roken,” geeft hij als verklaring.

Een half jaar later staat hij nog eens met zijn oude begeleiders op het podium. Ondertussen hebben ze ook naam voor zichzelf gemaakt als The Band. Op 31 augustus 1969 spelen ze een eenmalig optreden tijdens het Isle Of Wight festival. Dylan heeft nog steeds zijn “non-smokin’ voice”.

Op 1 mei 1970 musiceert Bob in de Columbia Studio B, in New York, samen met George Harrison, , bassist Charlie Daniels en drummer Russ Kunkel, tijdens de sessies voor New Morning. Ze proberen van alles uit: van ‘Yesterday’ tot ‘Da Doo Ran Ran’. ‘One Too Many Mornings’ is één van de weinige eigen composities van Dylan die aan bod komen. Jammer genoeg zijn daar geen beelden van.

Dylan repeteerde het nummer een aantal keren met zijn nieuwe los-vaste band Guam, voor de Rolling Thunder revue, waarmee hij in 1975 langs de Oostkust van de Verenigde Staten toerde. Het duurde echter tot het volgende voorjaar eer de song ook effectief werd gespeeld.

Dit zijn beelden van het optreden op 23 mei 1976 in het Hughes Stadium, van Fort Collins, Colorado. Opgenomen voor de Hard Rain TV special. Opgeleukt door een vioolsolo van Scarlet Rivera. Let ook even op de man in het knalblauwe vest: T-Bone Burnett.

De breuk met zijn vrouw Sara zorgde voor een heel nieuwe context. Let ook op de extra regels aan het einde: ‘I’ve no right to be here if you’ve no right to stay, Until we’re both one too many mornings and a thousand miles away’

Tijdens de zomer van 1986 trekt Dylan met Tom Petty and The Heartbreakers door de Verenigde Staten. Dylan heeft het moeilijk. Hij worstelt met writers block en ook optreden interesseert hem niet meer. Enkel het handvol akoestische songs midden in de set laten nog iets van het oude vuur zien. Met een naam als de True Confessions Tour mag dit nummer niet ontbreken. Een solo versie, opgenomen op 21 juli 1986, in East Rutherford, New Jersey. Met harmonica-solo (en leren broek).

Ook tijdens de Never ending Tour is het nummer sporadisch nog eens opgedoken. Hier zien we hem twaalf jaar later na het vorige filmpje, tijdens de Europeese zomertournee van 1998. Opgenomen in Rome, op 5 juli, met Bucky Baxter op pedal steel gitaar, Larry Campbell op akoestische gitaar, Tony Garnier op akoestische bas en David Kemper achter het drumstel. Dylan neemtde gitaarsolo’s voor eigen rekening.

Hij heeft het nummer (voorlopig) het laatst gespeeld op 21 juli 2005, in Vancouver. Als het weer eens fout loopt in de liefde brengt hij misschien weer eens een radicaal nieuwe versie.

En dat is de reden waarom het loont om Bob Dylan steeds opnieuw aan het werk te zien.

Ook helden hebben helden.

Vandaag is er iemand op mijn blog terecht gekomen door te googelen met de vraag: “hoe is bob dylan overleden?”

Voor alle zekerheid heb ik het even nagekeken – je weet maar nooit.
Gelukkig bleek het loos alarm.

Tijdens het zoeken  stootte ik hierop:

According to Michael Gray:
“A new Dylan studio album, which, it had been whispered, was tentatively planned for the autumn may now be in the works for earlier release, perhaps even in time to coincide with Bob’s upcoming European tour. I can’t say more. I would if I could.”

Update 10 februari:

De nieuwe cd zou de soundtrack betreffen van de film MY OWN LOVE SONG. In de film   van regisseur Olivier Dahan zouden de acteurs, waaronder Renee Zellweger, de songs zingen. Maar op de plaat zouden de versies door Dylan zelf worden gebracht.

Afwachten maar.

Naar aanleiding van het verschijnen van Tell Tale Signs bracht het Britse muziektijdschrift Uncut een lang artikel over de opnamen van Bob Dylans platen in de laatste twee decennia. Daarvoor interviewden ze allelei sleutelfiguren die bij de sessies aanwezig waren: muzikanten, producers en geluidstechnici. In de weken na het verschijnen van het artikel werden de volledige interviews gepubliceerd op de website van Uncut. Daaruit kwamen zoveel nieuwe gegevens naar boven dat ik het stuk over Oh Mercy voor een groot stuk heb herschreven.

 

Een bizar ongeluk

 

In zijn boek Chronicles (vertaald als Kronieken) dat wordt gepresenteerd als een autobiografie, gaat Bob Dylan uitgebreid in op de periode rond het schrijven en opnemen van Oh Mercy. Jammer genoeg blijkt weer dat mensen die er bij aanwezig waren niet altijd de beste getuigen zijn. Nogal wat details blijken helemaal niet te kloppen.

Zo vertelt de auteur dat hij, terwijl hij in zijn tuin aan het rommelen is, zijn hand zwaar kwetste. De hand is opengereten tot op het bot en de dokters vertellen hem dat het erg onzeker is of hij ooit nog gitaar zal kunnen spelen. Hij situeert het ongeluk tussen Kerstmis en nieuwjaar 1986, maar uit allerlei details blijkt dat het een jaar later moet zijn gebeurd.

En zelfs dan blijft het bizar, want op 20 januari 1988 speelt hij niet slechter gitaar dan vroeger, wanneer hij wordt opgenomen in de Rock ‘n’ Roll Hall of Fame.

 

* * *

 

Aan het einde van de jaren tachtig was Dylans ster sterk getaand. Na het kwalitatief sterke Infidels (1983) en het iets mindere Empire Burlesque (1985), kreeg hij opnieuw te maken met writer’s bloc.

Voor het stuurloze Knocked Out Loaded had hij tevergeefs geprobeerd inspiratie op te wekken door het spelen van obscure oude rock ‘n’ roll nummers (Arthur Alexander, Willburg Harrison…). Bij de mogelijk nog zwakkere opvolger Down in the Groove trachtte hij het gebrek aan eigen materiaal te verdoezelen door beroep doen op allerhande co-auteurs (Carole Bayer-Sager!)

 

* * *

 

Bovendien was het de laatste jaren ook met zijn live-reputatie van kwaad naar erger gegaan. Zijn optreden tijdens Live Aid, met Keith Richards en Ron Wood kan niet anders worden omschreven dan beschamend: duidelijk dronken, vals gezongen en slecht gespeeld.

Een lange tournee met Tom Petty and the Heartbreakers werd nog wel goed ontvangen, maar een tussendoortje met de Grateful Dead als begeleiders was desastreus.

 

In zijn autobiografie verklaart hij dat hij het allemaal voor gezien wou houden. “Ik had een tournee van 18 maanden gedaan met Tom Petty and the Heartbreakers. Het zou mijn laatste zijn. Ik had geen voeling meer met wat voor inspiratie dan ook. Tom stond op de top van zijn kunnen en ik op de bodem van het mijne. Ik kon het verschil niet overbruggen. Alles lag in duigen. Mijn eigen liedjes waren vreemden voor me geworden… Ik had mijn tijd gehad. Ik kon haast niet wachten om me terug te trekken en mijn tent te pakken. Nog één keer met Petty met de pet rond en dan hield ik het voor gezien.”

 

Halverwege het Europese luik van die tournee kreeg hij echter plotseling, als in een flits, een nieuwe invalshoek, die zijn hele bestaan zou omgooien. Hij besloot zich terug te trekken uit het popcircus en zich te voegen in de oeroude traditie van rondtrekkende troubadour, in het voetspoor van Woody Guthrie. Het allerbelangrijkste wordt het uitdragen van de songs naar de mensen. De songs is waar het om draait: geen grootse shows. geen zangeressen, geen extra muzikanten. Gewoon het strikte minimum: bas, gitaar en drums. Naar de mensen toe gaan: in kleine zalen, in kleine steden en zo opnieuw een reputatie opbouwen en door mond aan mond reclame zorgen dat de mensen blijven komen luisteren.

De Never Ending Tour is geboren. Voortaan zal Dylan telkens meer dan honderd keer per jaar op de podia staan.

 

* * *

 

En net op dat moment zou, ergens einde december 1987, dat bizarre ongeluk met zijn hand zijn gebeurd. Hij vreesde dat zijn carrière er op zat en bedacht wat hij nu kon gaan doen: vis kweken, meubels maken… of misschien houten benen?

 

Een week later zat hij, laat op de avond, aan de keukentafel bij hem thuis. Hij pakte pen en papier en begon te schrijven: “We’re living in a political world”. Twintig strofen kwamen er in een ruk uit.
Het was het eerste nummer sinds lange tijd. “Het was als het ontwaken uit een droom, of een soort coma. En plots gaat dan een gong en wordt je wakker.”

 

Zijn inspiratie was terug: in de loop van de volgende maand schreef hij zo’n twintig liedjes. “Ze kwamen uit de lucht gevallen,” vertelt hij in zijn boek. “Misschien had ik ze niet geschreven als ik niet zo onthand was geweest.”

 

De nieuw hervonden muze gaf hem voldoende zelfvertrouwen om, op 18 januari 1988, zijn contract bij CBS/Columbia voor nog eens tien cd’s te verlengen.

 

Ongelukkig met de lukrake productie van zijn laatste platen, begon Dylan bij collega’s te polsen naar aanbevelingen voor een goede producer. Op uitnodiging van Bono, ging hij U2 helpen bij de opname van een nummer voor hun Rattle And Hum LP. In Los Angeles speelde hij Hammond orgel op ‘Hawkmoon 289’.

Na afloop gingen ze stevig doorzakken, met veel Guiness. Bob liet enkele van zijn nieuwe composities horen en vertelde dat hij als producer iemand wou die zelf ook een muzikant is. Bono beval hem Daniel Lanois aan. De Canadees, die net met U2 Joshua Tree had opgenomen, zou wel eens de geschikte producer kunnen zijn die Dylans nieuwe songs tot hun recht kon laten komen.

 

Maar Dylan had geen haast. Er stonden al een pak optredens gepland voor zijn tournee, die onofficieel zou worden bestempeld als de Never Ending Tour.


Zowel het formaat als het concept van de optredens bleken helemaal vernieuwd: de begeleidingsgroep was beperkt tot het strikte minimum: gitaar, bas en drums – zelfs geen harmonica! En er was geen vaste setlist, al was wel nog een vaste structuur.
Midden in de set werd een akoestisch gedeelte ingevoerd van drie tot vijf nummers, waarbij hij enkel werd begeleid door G. E. Smith. Daarbij zaten altijd wel een paar covers: uiteenlopend van Ierse ballades als ‘Eileen Aroon’ tot folk, country of rock ‘n’ roll klassiekers als ‘Nadine’. De rest van de nummers kregen strakke rock arrangementen.

Opmerkelijk is de enorme verscheidenheid in gebrachte nummers: tijdens de 71 optredens die het eerste luik van de tournee vormen, werden maar liefst 92 verschillende nummers gebracht.

 

 

Een Canadees in New Orleans

 

Al dan niet toevallig eindigde het tweede deel van de tournee in New Orleans, waar Daniel Lanois aan het werk was. Met het geld dat hij had verdiend met de productie van Joshua Tree en met So van Peter Gabriel, was Lanois verhuisd naar New Orleans.

 

Hij wou er op zoek gaan naar zijn roots. “Ik vond aansluiting bij dat zydeco-Cajun gebeuren. Het fascineerde me dat de Acadiens van Canada naar Louisiana waren getrokken. Het is een fantastisch verhaal en het zit echt in mijn achtergrond. Ik dacht dat het interessant zou zijn om in het voetspoor te treden van mensen die mij zovele generaties geleden waren voorgegaan.”

Op zijn eerste solo LP, Acadie, zou hij verslag doen van “mijn afkomst, mijn familie, de verhuis van mijn familie, mijn Franse roots en de verbintenis met Louisiana.”


Maar eerst wou hij ervaring op doen met de plaatselijke muzikanten. Daarvoor wou hij graag werken met een muzikale familie. “Ik verdiepte mij in de achtergrond van de Neville Brothers: waar ze hun spullen vandaan haalden, de buurt – dat fascineerde mij echt allemaal, terwijl anderen er misschien een beetje genoeg van hadden. Ik denk dat daar wel een les in zit: als je ergens in geloofd en er enthousiast over bent, dan werkt dat aanstekelijk op anderen.”

 

Speciaal voor de opnames van Yellow Moon van The Neville Brothers had Lanois een studio ingericht, op de tweede verdieping van een groot gebouw (EMLAH Court in 3829 St. Charles Ave.), vlak naast het Columns Hotel. “Wonder boven wonder, kregen we het hele gebouw voor slechts 1 200 dollar per maand,” vertelt hij. “Charles Neville woonde op de eerste verdieping en ik op de bovenste verdieping. Het leek wel een commune. Maar het was plezant.”

 

Die opnamen waren nog volop aan de gang toen Bob Dylan met zijn Never Ending Tour, op 25 september 1988, de stad aandeed. In 1989 vertelde Dylan in een interview: “Daniel kwam me opzoeken toen we in New Orleans speelden vorig jaar en…we schoten goed op. Hij begreep waar het in mijn muziek om draait. Het is erg moeilijk om een producer te vinden die zelf kan spelen…en weet hoe je met al dat modern gedoe moet opnemen. Dat was waar ik in het verleden problemen mee had.”
 

 

In zijn Kronieken beschrijft hij de ontmoeting met Lanois: “Hij was helemaal in het zwart – donkere sombrero, zwarte broek, hoge laarzen, handschoenen – een en al schaduwen en silhouet – een zwarte prins van de zwarte heuvels.”


Lanois nam Dylan mee naar de studio, waar hij hem de cover liet horen die de Neville Brothers opgenomen hadden van zijn ‘With God On Our Side’. “Hij zei me: ‘Dat klinkt goed,'” vertelde Lanois. “Wel, van iemand als Dylan is zoiets een fantastisch compliment.”


Dylan was genoeg onder de indruk om Lanois voor te stellen om samen te werken. “Ik vroeg hem of hij in New Orleans wou werken,” zegt Lanois. “Hij zei ja. Ik vroeg of hij in dat gebouw wou werken. Hij zei, ‘Dat maakt niet uit.’ Ik zei, ‘Wel, de huur is afgelopen. Ik zal een ander gebouw huren en alles voorbereiden.'”

 

Terwijl Dylan verder rondtrok, ging Lanois op zoek naar een geschikte ruimte. “We vonden een leegstaand huis van rond de eeuwwisseling,” vertelt Daniel Lanois. “Fantastische omgeving… (Soniat Street 1305, New Orleans) het had iets van een bordeel. We veranderden de controleruimte in een moeras… overal mos en opgezette dieren en koppen van alligators.”

 

 

The Grateful Dead

 

Op 12 februari, een week na het uitbrengen van de liveplaat Dylan And The Dead stapte de zanger ongevraagd opnieuw op het podium tijdens een optreden van The Grateful Dead in het LA Forum. Hij speelde (verschrikkelijk slecht) gitaar bij acht nummers. Ze slaagden er uiteindelijk in hem te overtuigen om ook zelf een nummer te brengen. Dat werd ‘Knockin’ On Heaven’s Door’.

 

De volgende dag belde hij naar het management van de band om te zeggen dat hij lid wou worden van The Grateful Dead. Mogelijk had het groepsgevoel bij de Traveling Wilburys een grote indruk op hem gemaakt.

 

De band besloot er over te stemmen. Er was één tegenstem en het lidmaatschap ging dus niet door.

 

 

Traveling light

 

Het is met die ingesteldheid dat Bob Dylan naar New Orleans trekt. “Ik had er over gedacht om iemand mee te brengen naar de sessies,” vertelt Bob. “Een ervaren muzikant… maar uiteindelijk bracht ik niemand mee. Zelfs geen materiaal. Ik was sceptisch. Ik wou wel eens zien wat Danny in zijn eentje kon. Ik hoopte dat hij mij zou verrassen. En hij heeft me verrast.”

 

Misschien was die ervaren muzikant waarvan sprake Ron Wood. Volgens Malcolm Burn had Dylan alle songs voor hij naar New Orleans kwam al eens op band gezet met de Rolling Stone. “Ik denk dat Dylan misschien had beslist dat hij niet hield van wat er was gebeurd.”
 

 

“Bob kwam naar de opnamen met een paar velletjes papier,” herinnert Daniel Lanois zich, “geen instrumenten, niets eigenlijk. Alles stond voor hem klaar. Ik gaf hem het hele pakket. Voor $150,000 kreeg hij alles: muzikanten, uitrusting, mixen… alles. ”
 

 

Lanois brengt vanzelfsprekend zijn rechterhand mee: zijn vaste geluidstechnicus Malcolm Burn. Die wordt op zijn beurt bijgestaan door Mark Howard. “Dat was oorspronkelijk de bedoeling,” licht Howard toe, “maar Malcolm is ook een muzikant en uiteindelijk speelde hij meer dan dat hij aan de knoppen zat. Dus stond ik in voor de opnamen.

Ik was nog een groentje toen. Ik kwam net uit Canada en dei plaat van de Neville Brothers was mijn eerste klus geweest. Ik was pas 21. Ik was assistent en kreeg dus van allerlei opdrachten: een geschikte locatie vinden, de studio bouwen, de bankzaken afhandelen… en opeens stond ik nu ook in voor de opnamen. In het diepe geworpen…”

 

Malcolm Burn vertelt dat ze vooraf niet veel instructies hadden gekregen van Dylan. “Dan had alleen wat tekstregels te horen gekregen. Hij had dus geen idee met wat voor materiaal Dylan te voorschijn zou komen. Hij had alleen gezegd dat hij een piano-bas wou hebben. Alleen had niemand ook maar enig idee wat een piano-bas was. En verder wou hij iets doen met Fats Domino, omdat we toch in New Orleans zaten.”

 

Een week voor de geplande opnamen kregen ze een cassette toegezonden. Er zit een briefje bij van Bob Dylan: “Luister hier naar. Dan weet je waar ik naar toe wil. Luister hier goed naar. Je kunt er veel van leren” Vol verwachting steken ze het ding in de speler. Maar in plaats van demo’s horen ze Al Jolson. Ze spoelen wat vooruit: nog meer Al Jolson. Een hele cassette vol met muziek uit de jaren twintig. Wat moeten ze daar nu mee?

 

Pas wanneer de sessies al een tijdje aan de gang zijn geeft Bob toelichting: hij beklemtoont dat de frasering alles verandert. “Je kunt een geweldig tekst hebben, maar als die niet goed gebracht wordt, komt het niet over.”  Hij licht verder toe: “Mijn favoriete zangers zijn Frank Sinatra en Al Jolson.”

 

 

Alle begin is moeilijk

 

De muzikanten die Lanois had uitgekozen waren de kern van de band van de Neville Brothers: gitarist Brian Stoltz, bassist Tony Hall en drummer Willie Green. Lanois was van meet af aan ook van plan om zelf mee te spelen. Net als zijn kompaan Malcolm Burns. Beide bespelen elektrische en 12-snarige gitaren, dobro, toetsen, tot drums en bas.

 

“Omdat ik zelfs geen instrumenten had meegebracht, nam ik een van Lanois antieke Telecasters,” vertelt Dylan. “Die dingen kunnen gemeen klinken als je op een betonnen vloer staat onder een zinken dak, maar even goed kan het soms ook luchtig klinken. Ik vond het een fijn instrument om te bespelen, dus hield ik het bij die ene gitaar. “

 

De opnamen begonnen in de derde week van februari 1989. Hoewel, van echt opnemen is de eerste dagen geen sprake. Dylan doet niets anders dan zijn gitaar aanslaan. Hij speelt geen akkoorden, rotzooit maar wat en weigert in te gaan op voorstellen. 

 

“Het was tamelijk ongemakkelijk die eerste twee weken,” meent Mark Howard: “Dylan was nogal hautain en Dan heeft de neiging om over-enthousiast te zijn. Zo werk hij nu eenmaal: hij pept de mensen op. Daardoor raken zij ook opgewonden en dat geeft dikwijls betere resultaten. Maar dat werkt dus niet met Dylan.”

 

“Terwijl we opnamen sprak Bob nooit met de andere muzikanten. Hij sprak alleen met mensen die hij kende of van gehoord had. Verder was hij niet geïnteresseerd om vriendschapsbanden op te bouwen. Hij droeg altijd een kap over zijn hoofd. De tweede of derde nacht kwam de drummer, Willie Green, naar me toe. Ik zat aan het mengpaneel en Bob zat naast me. Willie zei: ‘Man, Ik ben hier nu al een paar dagen. Wanneer komt die verdomde Bob Dylan nu eigenlijk?’

Even later – en het is echt zo gebeurd – komt de bassist, Tony, binnen en zegt: ‘Man, die Bob Dylan dat is me een rare.’ Bob keek even op, trok een wenkbrauw omhoog en werkte verder aan zijn teksten.”

 

Behalve de muzikanten negeert hij ook de technici. “Ik zat voor hem op de grond,” gaat Mark Howard verder, “ik trachtte de microfoon voor zijn mond op te stellen. En dan draaide hij zich om. Ik stond op en bracht de microfoon naar die kant en dan draaide hij zich weer terug om. Het leek echt alsof hij het met opzet deed. Heel bizar.”

 

“We hadden niet onmiddellijk goede resultaten,” bevestigd Lanois, “maar Bob was de kale manier van werken die ik voor ogen had niet gewoon. Een paar keer raakten we ontmoedigd, wanneer de dingen niet liepen zoals hij ze wou. Een groot deel van zijn beste werk kwam altijd al van zijn band – live spelen in de studio – en mijn manier van werken, overdubben en spoor na spoor opbouwen, was zelfs geen optie voor hem.”

 

 

Harley David – Son of a bitch

 

Een paar van de muzikanten hebben Harley’s waarmee ze naar de sessies komen. Dylan heeft veel belangstelling voor de motoren. Geluidstechnicus Mark Howard is een verzamelaar en hij laat speciaal voor de zanger een Shovelhead Harley Davidson uit Florida laten overkomen. Het is een politiemotor uit 1966.

Met zijn vrouw achterop gaat de zanger de omgeving wat verkennen.

 

“In die tijd was er geen verplichting om een helm te dragen in Californië. Maar in New Orleans dus wel. Toen hij terugkwam van een ritje zei hij: ‘De politie is hier acht vriendelijk. Ze wuiven allemaal naar me.’ Ik heb hem duidelijk gemaakt dat hij beter een helm zou dragen.”

 

Mark Howard meent dat de motor zeker bijgedragen heeft om hem te helpen alles op een rijtje te zetten. “Hij ging wat rijden en kon dan nadenken. Ik denk dat hij daardoor inzag waar Daniel heen wou met de plaat. Dylan gaf zich niet gewonnen, maar hij werd wat inschikkelijker. Toen konden we pas beginnen.

 

 

Een Shovelhead uit 1966

Een Shovelhead uit 1966

 

 

 

 

De doorbraak

 

Uit de archieven van Sony, die Michael Krogsgaard mocht inkijken voor zijn boek The Recording Sessions, blijkt dat eerste song pas op dinsdag 7 maart op band werd gezet.

 

Die eerste song is er een waarin Dylan zijn twijfel verwoordt: ‘What Good Am I?’ Dylan heeft alleen de tekst en er wordt lang gezocht naar een bijpassende melodie. “Zo werkt Bob,” verklaart Mark Howard: “Hij schrijft op een typmachine. Hij houdt daarbij geen rekening met toonaard of tempo. Er staan geen akkoorden op papier. En dan probeert hij verschillende dingen uit. Hij zoekt wat hem het beste ligt: waar zijn stem het beste bij past, waar hij zich goed bij voelt.”

 

Voor ‘What Good Am I?’ speelt hij piano, Malcolm Burns toetsen en Daniel Lanois probeert allerhande gitaren. Wanneer Lanois meent dat er iets de moeite waard is worden daar verder instrumenten aan toe gevoegd.
Dylan is blijkbaar niet erg tevreden over het resultaat: “Te traag naar mijn smaak!”

 

“We stonden opgesteld als een hoefijzer,” herinnert Green zich. “Ik stond in het midden, Tony aan de ene kant, Brian aan de andere, Bob naast Daniel, zodat we mekaar allemaal konden zien. Het was interessant om, met de koptelefoon op Bob te horen zingen in je oren terwijl hij daar voor je neus zit. Ik heb ook gewerkt met Paul Simon, maar dat kwam zelfs niet in de buurt qua gevoel.”

 

Omstreeks 1 uur in de ochtend wordt dan overgestapt op het volgende nummer: ‘Ring Them Bells’. Hoewel er op papier sprake is van slechts één take, eindigt de sessie pas om 4 uur in de ochtend. Lanois heeft die ene take dan ook grondig bewerkt met allerhande overdubs.
Deze keer is Dylan wel erg tevreden over het resultaat. “Daniel vatte het moment goed… In dit nummer was hij veel meer dan een man van het geluid. Hij was als een dokter met wetenschappelijke principes.”

Het is dan ook een van de weinige nummers van de plaat die niet opnieuw zijn ingezongen.

Op de derde cd van Tell Tale Signs prijkt een kale studioversie, waarbij we enkel de zang en piano van Dylan horen.

 

Misschien wat overmoedig omdat ze eindelijk wat resultaat hebben bereikt wil Lanois wat ideeën voor ‘Political World’ voorstellen. Hij vraagt de muzikanten om de volgende namiddag een uurtje vroeger te komen, zodat ze het alvast kunnen uitwerken om het aan Dylan te laten horen. 

“We bedachten een mooie groove,” vertelt gitarist Brian Stoltz, “en perfectioneerden die”

 

Wanneer Bob arriveert begint Lanois heel enthousiast: ‘We hebben deze middag iets uitgewerkt voor ‘Political World’.”

Maar Dylan houdt hem tegen: “Ik moet het niet horen. Ik wil alleen iets horen als het ’s nachts is gedaan.

Lanois raakte zo gefrustreerd door Dylan’s negatieve opstelling dat hij een dobro aan diggelen slaat.

 

De muzikanten en technici laten de twee even alleen. “Het werd echt oncomfortabel in de studio,” vertelt Howard. “Toen we terugkwam was Dylan opeens heel aangenaam om mee te werken. Hij begon me bij naam te noemen en we schoten goed op.”

 

Als eerste song die woensdagavond staat ‘Most of the Time’ op het programma. Bob moet weer eerst nog op zoek naar een melodie. Hij probeert het nummer voor te spelen op zijn akoestische gitaar. Dankzij Malcoln Burns kunnen we op Tell Tale Signs horen hoe dit klonk. “Ik nam dit op,” zegt hij trots. “En [Dylan] zei: ‘We zouden het zo kunnen doen.’  – en hij speelde het hele nummer op akoestische gitaar en harmonica. Het archetypische Bob Dylan geluid. Hij verwees naar zichzelf in de derde persoon: ‘Dat zou de typisch Bob Dylan manier zijn.” En dan probeerde hij het anders: als een blues, echt heel langzaam. En die versie nam ik ook op.”

 

Na een paar takes wordt overgeschakeld op ‘What Was It You Wanted?’ dat met de volledige band wordt opgenomen.

 

Dan is hij toch bereid om eens te luisteren naar het voorstel voor ‘Political World’. Maar natuurlijk vindt hij het  maar niks.

Gitarist Brian Stoltz vertelt: “Bob pakt zijn gitaar en zegt (imiteert Dylans nasale stem), ‘Nee, zo gaat dat niet. Zo gaat dat!’ en speelt iets helemaal anders. Wij vallen onmiddellijk in en dat is wat je hoort op de plaat: take 1 – Je had Dan zijn gezicht moeten zien!”

 

Daarna volgt nog een derde song: ‘Disease of Conceit’. Dat nummer schreef Dylan naar aanleiding van het openbreken van het schandaal rond de TV-evangelist Jimmy Swaggart. De basistrack was enkel Bob Dylan alleen aan de piano en het harmonium. De rest van de instrumenten werden er tijdens een latere sessie aan het einde van de maand aan toegevoegd. Een van die overdubs is een korte gitaarsolo van Mason Ruffner.

“Achteraf kreeg ik een brief van [Bob  Dylan] waarin hij schreef dat hij dat nummer had laten horen aan Eric Clapton. En dat die dacht dat het Mark Knopfler was die speelde. Ik dank dat het bedoeld was als een compliment – Ik weet het niet zeker – maar ik weet wel dat hij het goed vond.”
 

 

De kop is er af. “Dylan twijfelde lang over de richting die Dan uit wou met deze tracks,” meent Howard, “maar na een tijdje hield hij wel van de sfeer. Tegen het einde [van de sessies] genoot hij er zelfs van – denk ik.”

 

Hoewel er de volgende avond een sessie gepland is, heeft Dylan geen zin om uit bed te komen.

 

 

Nightlife


Dylan staat er op dat er uitsluitend ’s nachts wordt gewerkt. Hij arriveert om een uur op 4 of 5 ’s avonds en werkt dan de hele nacht door.

Lanois kan daarvoor wel begrip opbrengen: “Zoals ik het zie, hebben mensen ’s nachts een ander tempo dan overdag. Een beetje exotisch, langzaam ritme klinkt om middernacht perfect, maar de volgende middag wil je het tempo wat aanzwengelen. Bob zag dat wel zitten: hij wist precies wat voor gevoel hij wou overbrengen.”

 

“Bob kwam pas rond een uur of acht, negen ’s avonds opdagen,” bevestigt Malcolm Burn. “en we werkten dikwijls door tot de vroege uurtjes: vier, vijf soms zelfs zes of zeven ’s ochtends. Dat was zijn schema. Iedere avond kwam hij binnen met een opgerolde papierbundel, met een elastiek er rond. Dat waren de teksten waar hij aan het werken was. Hij liep recht naar het hoekje met de koffiemachine, legde de tekst op tafel en begon te schrijven en te schrappen. En dan zei hij: ‘OK, we beginnen.'”

 

“Hij kwam binnen met zo’n twintig strofen,” vult Brian Stoltz aan: “Die begon hij te herwerken. Hij koos er dan misschien een stuk of vijf uit. Het was verbazingwekkend om te zien wat hij allemaal weggooide. Strofen die nooit werden gebruikt. Straffe gast!”

 

Dat schaven aan de teksten wordt bevestigd door Lanois. Hij beschreef in februari 2003 de ervaring Dylan aan het werk te zien: “Ik zat twee maanden naast hem terwijl hij aan het werk was aan de plaat. Dat was buitengewoon. Bob schrijft veel te veel. Hij blijft maar schrappen. Hij zoekt een plaatsje voor zijn favoriete regels en die kunnen overal opduiken. Ik heb dezelfde regels in twee, drie verschillende nummers gezien, terwijl hij ze uitprobeert. Het is allemaal niet zo ongenaakbaar als het lijkt.”

 

“Ik heb nooit iemand zo geconcentreerd zien schrijven als Dylan,” voegt Mark Howard er aan toe. “Hij was altijd aan zijn teksten aan het schaven. Er stonden misschien duizend woorden op één blad. In alle mogelijke richtingen: gewoon onleesbaar – ondersteboven, opzij… niet te doen…. Ik heb hem nooit zien eten. Hij leefde op koffie en sigaretten. En maar schrijven en schrappen. Ik heb niets dan bewondering voor de manier waarop hij met zijn songs bezig is.”

 

 

Een nieuwe gitarist
 

Wanneer ze zondagavond terug bijeenkomen is er iemand bijgekomen. Mason Ruffner is een rockabilly gitarist. Hij vertelt dat Daniel Lanois hem belde: “Hij zei me niet dat het voor een plaat van Dylan was. Ik woonde toen in New Orleans en dus had ik al een vermoeden. Het was dan ook niet echt een verassing toen ik daar aankwam en Bob Dylan daar stond.
In 1987 had ik een plaat uitgebracht, Gypsy Blood. Die had wel wat gedaan in Amerika en Canada. Achteraf vernam ik dat de plaat in de studio lag. Dylan had hem gehoord en daarom vroegen ze me naar de sessie. Dylan kende me dus al toen ik kwam opdagen.”
 

 

Met Ruffner wordt ‘Most Of The Time’ opnieuw uitgeprobeerd. Er is nog steeds geen echte melodie gevonden en het is Lanois die er voor zorgt dat de song zich ontwikkeld tot een langzaam, melancholisch nummer. “Dat is de versie die op de plaat is gekomen,” weet Malcolm Burn: “met de typische Lanois stempel.”
Die komt er wanneer Lanois de basistrack overdub na overdub begint aan te kleden.

Dylan voelt zich daarbij echter alsmaar ongemakkelijker. Het klinkt allemaal niet slecht, maar het is niet zoals hij het bedoelde. Hij weet niet welke kant het dan wel moest uitgaan, maar zo niet. “Een big band behandeling zou misschien goed geweest zijn. In gedachte zong ik het met begeleiding van het Johnny Otis Orchestra. Een pak regels moesten een andere plaats krijgen en ik voelde mij afgeblokt.”

Toch is het precies het atmosferische resultaat dat het ‘I’m Not In Love’ achtige thema boven zichzelf doet uitstijgen.

 

De rest van de nacht proberen ze ‘God Knows’ op te nemen. Ze kunnen geen bevredigend resultaat bereiken en Dylan laat de song rusten tot de volgende plaat. Hoe deze vroege versie klinkt is te horen op Tell Tale Signs.

 

‘Dignity’ was een van de weinige nummers waarvoor Dylan wel al tempo en melodie in gedachte had voor hij naar New Orleans kwam. Hij had er zelfs al een pianodemo van opgenomen, die later werd uitgebracht op een bonus cd-tje dat bij de eerste druk van Chronicles in Amerika werd aangeboden (en later opnieuw op Tell Tale Signs).

De eerste versie wordt op maandag 13 maart opgenomen met een heel kleine bezetting: gitarist Brian Stoltz, drummer Willie Green en Dylan zelf aan de piano.

Na afloop is Daniel Lanois erg enthousiast. Hij stelt voor om het nummer de volgende dag op te nemen met Rockin’ Dopsie and His Cajun Band. Dylan vindt dat de kale versie die net is opgenomen goed genoeg is, maar is bereid om het experiment aan te gaan.

 

In zijn Kronieken beweert Dylan dat ze de volgende avond tegen 9 uur beginnen aan de cajun versie. Maar dat klopt niet met de logboeken die Dylanoloog Michael Krogsgaard heeft mogen inkijken.

Wanneer die cajunversie van ‘Dignity’ is opgenomen is niet te achterhalen. Feit is dat het niet lukte. Ze krijgen de juiste sfeer niet te pakken, hoe ze ook trachten het ritme of de toonaard aan te passen. Tegen 3 uur in de ochtend geven ze het op en beginnen te jammen.

Terwijl ze zo bezig zijn gooit Dylan er een van zijn nieuwe composities tussen: ‘Where Teardrops Fall’. Dopsie pikt het op en het klikt meteen.
Binnen de vijf minuten staat het nummer op band. “Aan het einde speelde Dopsie’s saxspeler, John Hart, een intrieste solo die me de adem afsneed,” vertelt Dylan. “De man had daar de hele avond al in het donker gezeten en ik had hem zelfs nog niet gezien.”

“De man was blind, “verklaart Malcolm Burns: “Hij speelde zijn saxofoon voor de muur en daar komt die mooie klank vandaan. En Dylan riep uit: ‘Waar heb je die kerels gevonden’.”

 

“We namen zo een song op allerlei maniere op,” vertelt gitarist Mason Ruffner: “Als een rocker, als een slow, funky of folky… allerlei dingen en tempo’s. Hij zei nooit waar hij naar toe wou. Niemand gaf ons aanwijzingen. Bob keek naar beneden en begon te spelen..  en wij probeerden te volgden. Het leek allemaal een groot experiment: probeer twintig verschillende manieren om één song te spelen.”

 

Wanneer ze later al die verschillende versies van ‘Dignity’ beluisteren keurt Dylan ze een na een af. Het nummer komt dan ook niet op de plaat.
Toch worden er later drie officiële studioversies van uitgebracht (naast de demo).
Op Greatest Hits 3 wordt de zang en Dylan’s gitaar van de oorspronkelijke versie gerecycleerd, maar alle andere instrumenten worden in 1994 toegevoegd. De oorspronkelijke outtake wordt dan later, lichtjes hermixt en met enkele kleine aanpassingen, toch uitgebracht op de soundtrack van de TV-serie Touched By An Angel.

En op Tell Tale Sigs staat er tenslotte ook nog een zwakke ska-achtige versie, met een sterk afwijkende tekst.

 

In plaats van ‘Dignity’ stond, op die bewuste dinsdagavond van 14 maart ‘Everything Is Broken’ op het programma. Lanois vindt het een onbelangrijk nummer, maar Dylan wil het toch een kans geven.

Het wordt live opgenomen met de volledige band: Tony Hall op bas en Willie Green op drums, Daryl Johnson op conga’s en Brian Stoltz en Bob zelf op gitaren. “Danny hoefde er niet veel mee te doen, het was zo al moerassig genoeg.”

Na drie takes als ‘Broken Days’ wordt er wat stoom afgelaten met een lange jam.

Dylan gaat dan wat herschrijven waarna nog eens drie takes worden opgenomen als ‘Three Of Us Are Free’. Het nummer kreeg zijn uiteindelijke titel op 3 april, toen het opnieuw werd ingezongen met een herschreven tekst.
Een van de afgekeurde versies kan beluisterd worden op Tell Tale Signs. Er zit wat meer venijn in de zang, maar het blijft meer een opsomming dan een song, in welke versie dan ook.

 

Het thema is een van de favorieten van Dylan in de jaren negentig: een man die zich niet op zijn gemak voelt met de heersende ethiek van zijn tijd. Hij heeft die periode dan ook ooit omschreven als “het tijdperk van de masturbatie”. Hij vond dat de banden met alles van waarde verbroken waren: “Het is allemaal geneutraliseerd: niets is nog bedreigend, niets is magisch, niets uitdagend. Ik haat dat. ‘Geweten’ is een vies woord geworden.”

Typisch voor Dylan is dat hij het nummer, dat toch één van de zwakste is van de sessies, lange tijd overweegt als titelsong van het album en het ook laat uitbrengen als eerste single.

 

 

In de vroege uren van 15 maart wordt begonnen aan een nieuw nummer: ‘Shooting Star’. Dylan heeft het geschreven nadat hij een luchtje is gaan scheppen tijdens twee takes in. Het is drukkend heet in de kamers van het huis en er is geen airco. In de tuin meent hij iets gezien te hebben. Misschien een vallende ster?

Hij had Irma Thomas willen vragen om het nummer als een duet met hem te zingen, maar toen hij haar ging opzoeken was ze er net niet. Jammer.

 

De volgende avond begint Dylan met het opnieuw inzingen van ‘God Knows’. Hij is, zoals hij dat steeds doet, aan de teksten blijven schaven. 

 

Dan besluit hij er even een weekendje tussenuit te trekken.

 

Op dinsdag 21 maart wordt ‘What Was It You Wanted?’ opnieuw opgenomen. Hoewel hij in zijn Kronieken beweert dat hij piano speelde bij de opname, geeft het papierwerk aan dat hij “guitars & harp” speelde. Malcolm Burns speelde gitaar en bas, Willie Green zat aan het drumstel, Cyril Neville zorgde voor percussie en Mason Ruffner en Daniel Lanois speelden nog allerhande gitaren.

Om zijn zinnen wat te verzetten gaat Dylan de volgende avond kijken naar de film Homeboy met Mickey Rourke. “Hem te zien acteren gaf me genoeg inspiratie om de laatste nummers op te nemen.”

 

‘Series of Dreams’ is een van de favoriete nummer van Lanois.
Bij de opnamen op donderdag heeft hij wat voorstellen voor het nummer, maar Dylan wil daar niks van weten. “Lanois heeft een technische knobbel en hij is muzikant. Hij speelt meestal mee op de platen die hij produceert. Hij heeft opvattingen over overdubben en manipulaties van de banden die hij heeft ontwikkeld met Brian Eno. Hij heeft een sterke wil. Maar ik ben ook nogal onafhankelijk en ik hou er niet van iets te moeten doen wat ik niet begrijp. Dat was soms een probleem. Ik moet hem wel nageven dat hij er wel telkens voor ging. Tijdens het opnemen van ‘Series of Dreams’ bleef hij mij maar pushen: ‘we hebben sterke nummers nodig. Iets in de aard van ‘Masters of War,’ ‘Girl from the North Country,’ of ‘With God on Our Side.” Hij bleef mij maar vervelen daarmee. Ik knikte maar. Hij had gelijk, maar ik had zo niks liggen.”

 

 

Een frisse kop voor de eindspurt

 

Opnieuw trekken de heer en mevrouw Dylan er voor een paar dagen tussenuit met de motor. In Kronieken schets Dylan een ontmoeting met een kleurrijke uitbater van een winkeltje in nutteloze zaken.

“Ik keerde terug naar New Orleans met een frisse kop,” blikt Dylan terug. “Ik maakte af waaraan ik met Lanois was begonnen – schreef hem zelfs een paar nummers die ik anders nooit zou hebben geschreven. Een daarvan was ”Man in the Long Black Coat’ en het andere ‘Shooting Star’.”

 

Cyril Neville, die percussie speelt op de plaat meent dat de laatste paar sessies de doorslag hebben gegeven. “Het grootste deel van de opnamen was lekker ouderwets opgenomen, met de band zij aan zij. Het deed mij denken aan wat ik goed vind aan de oude muziek uit New Orleans. Wat je op die plaat hoort, zijn optredens: eerste poging, tweede poging, derde poging… tot je een goeie hebt.”

 

“‘Man in the Long Black Coat’ is één van mijn favorieten is,” blikt Lanois terug. “We deden er lang over om de sfeer goed te krijgen. De opname van de krekels – het typische nachtelijke geluid van New Orleans. Het nummer was direct geïnspireerd op de omgeving en de sfeer van de stad. Bob kwam naar de opnamen van Oh Mercy met een heel pak nummers klaar, maar ‘Man In The Long Black Coat’, werd volledig in de studio gecomponeerd. Het was een drukkend hete tijd daar en dat is precies hoe het nummer klinkt. Op Oh Mercy staat Bob in het algemeen midden in de songs, maar hier staat hij er buiten, als observator. Het is een fascinerend onderwerp voor een lied: het idee dat iemand aan de sleur van het dagelijkse leven kan ontsnappen door een plotse, impulsieve handeling. Het gaat over een keerpunt, een ogenblik dat een heel leven kan veranderen – zoiets als van huis lopen om met het circus mee te trekken.”

De basistrack werd in één take opgenomen, met Bob aan de piano, een harmonica om zijn nek. De enige andere muzikant was Daniel Lanois die dobro speelde. “We repeteerden zelfs niet,” schrijft Bob. “We begonnen er gewoon aan met wat tekens. Zelfs voor het eerste woord werd gezongen wisten we dat het goed zat. Dit is Lanois-terrein en het kon nergens anders zijn opgenomen.”

Later voegt Lanois er bas en drums aan toe en Dylan elektrische en 12-snarige akoestische gitaar.
“De combinatie van instrumenten is perfect. Toen het gedaan was keek Danny me aan als om te zeggen: ‘Dat was ‘m.’ En ’t was ‘m.”

 

Mark Howard onthuld waar het geluid van de krekels vandaan komt: “Malcolm bespeelde een Yamaha DX7, die door Brian Eno was geprepareerd. Hij was langsgekomen tijdens de opnamen voor de Neville Brothers en had er allerlei geluiden in gestopt. En daar zaten ook die krekels bij.

Tijdens de opnamen van ‘Man In The Long Black Coat’ begon Malcolm opeens te spelen met dat geluid. Het gaf meteen de perfecte  sfeer. Mijn haar stond overeind, het was pure magie.”

 

 

Inzingen, afwerken en … herschrijven
 

 

Vanaf 1 april gaat Dylan verder met het opnieuw inzingen van zowat alle nummers. Dikwijls worden daarbij de teksten aangepast.

 

De basistracks zelf staan allemaal vrij vlug op band. “Bob werkt graag snel, zo spontaan mogelijk,” vertelt Daniel Lanois. “Op deze plaat kwamen een aantal dingen snel tot stand en we pakten ze ook zo. En dan werkten we lang aan de details. Sommige zangpartijen werden stevig bewerkt en de teksten veranderd en verknipt.”


“Ik had echt de indruk dat hij vond dat een song niet klaar was om te worden gezongen zolang niet alle regels hun plaats hadden,” meent Malcolm Burn. “Ik bedoel: melodie en akkoorden spelen voor hem een ondergeschikte rol. Hoe een song klinkt is voor hem niet belangrijk. Het is de tekst die telt…. Dikwijls herschreef hij één regel. Zelfs toen we aan het mixen gingen, kon hij dikwijls nog roepen: ‘Ik heb die regel herschreven. Kan ik hem opnieuw zingen?” En dan was ik net klaar met de mix.

Dus moest ik die regel er uit knippen – letterlijk knippen was dat toen nog. Ik plakte dat stukje dan met plakband tegen de muur. Want de volgende dag kwam hij dan dikwijls af van: ‘Heb je die regel van gisteren nog? Ik vond die toch beter.’ Dan pakte ik dat ding terug van de muur en plakte hem terug in de mix.”


Er worden ook overdubs toegevoegd door Lanois (dobro en akoestische gitaren) en Dylan (harmonica en soms elektrische gitaar).

Dit gebeurt op een dagelijkse basis tot 8 april.

 

Op 11 april keert Dylan terug om ‘Dignity’ opnieuw in te zingen en de laatste sessie vindt twee dagen later plaats, wanneer hij ‘Born In Time’ een derde keer inzingt. Die versie zal echter op de plank blijven tot 2008, wanneer het verschijnt op Tell Tale Signs.

 

De volgende dag, 14 april 1989, koopt Dylan, in het geheim, een huis in de onaanzienlijke voorstad Tarzana in de vallei van San Fransisco. Het pand aan Shirley Avenue 5430 is een grote moderne bungalow met een hoog ijzeren hek eromheen. Zijn vrouw Carolyn en dochtertje Desiree wonen er wanneer Dylan op tournee is.

 

 

Opnieuw de baan op

 

En dat is al gauw, want in mei beginnen de repetities voor de volgende tournee.
Dylan wil een hele resem elektrische covers uitproberen. Heel verscheiden nummers, van ‘I Can See For Miles’ van The Who tot ‘God Only Knows’ van The Beach Boys.

 

De band is dezelfde als het vorig jaar, aangevuld met ene Mindy op akoestische gitaar, fiddle en backing vocals. Naar verluidt zegt Dylan tijdens de twee, drie weken dat er wordt gerepeteerd nauwelijks een woord tegen zijn muzikanten.

 

Het eerste luik van Tour 89 gaat van start op 27 mei in Zweden. Er is slechts één wijziging ten opzichte van de vorige tournee: Dylan begint terug harmonica te spelen, zowel tijdens de akoestische als tijdens de elektrische sets. De band bestaat uit gitarist G. E. Smith, bassist Kenny Aaronson en drummer Christopher Parker. Mindy is nergens te zien.

 

De eerste optredens lijkt Dylan totaal niet geïnteresseerd in wat hij daar staat te doen op het podium. Bovendien is zijn gezicht onzichtbaar doordat hij, gedurende het hele optreden, een kap over zijn hoofd draagt.

Na enkele dagen moet bassist Kenny Aaronson dringend terug naar de VS voor een operatie: hij heeft huidkanker. Hij wordt vervangen door Tony Garnier (van Asleep At The Wheel) met wie G. E. Smith vroeger in een band heeft gespeeld.

 

Het eerste optreden met Garnier is op 3 juni, in Dublin. Prompt blijkt Dylan zijn energie terug te hebben gevonden. Zonder enige repetitie begint hij compleet nieuwe covers te introduceren in zijn show.

Het Europese luik van de tournee eindigt op 28 juni in Athene.

 

Er zijn wel geteld twee dagen rust ingebouwd – om van Europa naar Amerika te vliegen – en de tournee wordt verder gezet in Amerika, in het lucratieve “picknick circuit”.
Er wordt nog steeds geen enkel nummer van de nieuwe plaat gespeeld. Wel worden weer een pak nieuwe covers toegevoegd aan de setlist, veelal van tijdsgenoten als Gordon Lightfoot, Van Morrison, Steve Earl of Jimmy Cliff.

 

Ondertussen speelt tussen 26 en 29 juni Malcolm Burn zijn baspartijen opnieuw in op zowat alle tracks en tenslotte voegt Daniel Lanois tussen 5 en 8 juli extra gitaarpartijen toe aan de tracks.

De banden worden dan naar New York gebracht waar de Never Ending Tour een tiental dagen passeert tijdens de tweede helft van juli.

Fietsend op weg naar de Sterling Sound studio waar Greg Calbi de plaat aan het masteren is, komt Bob Dylan langs een muur met graffiti in West 57th Street in Manhattan. Hij vindt het werkje mooi en laat er een foto van maken die op de hoes wordt geplaatst. De graffiti is er niet meer en de kunstenaar is nooit vergoed voor zijn werk.

 

 

Oh Mercy
 

 

Eén week voor het einde van de tournee in Los Angeles, wordt, op 19 september 1989, Oh Mercy uitgebracht.

Ter promotie geeft Dylan één interview, aan Edna Gundersen van USA Today.
Op 24 september is hij ook op TV te zien… op de Joodse zender Chabad TV . Hij doet mee aan de benefiet uitzending “L’Chaim To Life”. Met zijn schoonzoon Peter Himmelman en Harry Dean Stanton als gitaristen, speelt hij fluit en blokfluit (!) op drie nummers. De groep wordt aangekondigd als ‘Chopped Liver’.

De CD wordt zeer goed ontvangen. Toch behaalt de plaat geen grote verkoopscijfers. De cd komt op 7 oktober 1989 de Billboard-albumlijst binnen, maar blijft op een dertigste plaats steken. In Engeland is het album goed voor een zesde plaats.

 

De meeste critici overladen vooral de producer, Daniel Lanois, met lof omdat hij Dylan had geholpen om één van zijn beste platen te maken. Lanois’ productie gaf de plaat hetzelfde onvatbare, moerasachtige geluid van Yellow Moon

Lanois: “Op de plaat hoor je haast geen synthesizers, alleen maar rechtoe-rechtaan drums, bas en gitaren. En toch klinkt alles ongewoon.”


Bassist Tony Hall meent te weten waarom de sombere sfeer op Oh Mercy zo goed aanslaat bij de luisteraars: “Dylan zong met zijn eigen, natuurlijke stem,” zegt Hall. “Op die plaat was de toonaarden wat lager. Hij moest nooit hoge noten halen, en zijn stem klinkt daarom meer ontspannen.”

 

Toch heeft Dylan, die de plaat zelf als “spookachtige plaat” omschreef, nog altijd de touwtjes stevig in handen gehouden. Lanois had dolgraag de plaat willen openen met ‘Series Of Dreams’. Koppig als altijd schrapte Dylan het daarop van de lijst.

 

Malcolm Burn: “Ik vond het een geweldig nummer: de sfeer, de tekst… alles. Toen er moest beslist worden welke songs op de plaat zouden komen bleven we er maar voor pleiten. Ik zie ons nog staan, daar op de binnenkoer van dat huis in New Orleans en Bob zei: “Ik wil maar tien songs op mijn plaat.” En ik zei: ‘Maar Bob, dat is een geweldig nummer.’ En hij weer: ‘Nee, nee, tien songs is genoeg.'”

Wanneer ze blijven aandringen legt hij uit waarom: “De tekst is niet af. Ik ben er niet gelukkig mee. Het nummer is te lang, maar ik wil niks schrappen.”

Wanneer de song uiteindelijk toch verschijnt, als afsluiter van de eerste reeks van The Bootleg Series, heeft hij inderdaad een strofe geknipt.


Ook ‘God Knows’, ‘Born In Time’ en ‘Dignity’ haalden de plaat niet. Al vormden nieuwe versies van die eerste twee wel de basis voor de opvolger, het teleurstellende Under The Red Sky.

 

 

Nawoord

 

“Ik vond het niet moeilijk om voor Bob te werken, ” blikt Mason Ruffner in 2008 terug. “Maar voor sommige mensen kon hij echt lastig zijn. Met Lanois was hij soms aan het discussiëren om te discussiëren. Toen ik zijn [Kronieken] las, begreep ik dat het een cruciale periode in zijn leven was. Het was zo een moment in zijn carrière van … kakken of van de pot af. Ik had het gevoel dat hij daar heel erg mee zat.

Hij kende Daniel Lanois ook niet echt. Dan is een hele geschikte kerel: meegaand en sympathiek.

Ik denk dat Dylan in het begin nerveus was…. onzeker. Hij wist niet of hij wel een plaat zou kunnen maken. Of hij het nog had. Maar eens hij zag dat ze goed bezig waren, veranderde hij helemaal.”

 

Het zou acht jaar duren voor Dylan opnieuw met een sterke plaat met eigen materiaal zou komen: Time Out Of Mind. En die cd was opnieuw geproduceerd door Daniel Lanois.

 

 

 

Voor wie niet genoeg kan krijgen van Oh Mercy, zijn hier nog wat outtakes, op de bootleg Deeds Of Mercy.

Het commentaar bij Bobsboots.

 

En links naar de beide delen van de cd: deel 1 en deel 2.

 the-deeds-of-mercy

 

in de studio

in de studio

In de herfst van 1986 besloot George Harrison dat het tijd werd voor een comeback. Nadat zijn laatste plaat, Gone Troppo, uit 1982, door de critici was afgekraakt en door het publiek genegeerd, had de ex-Beatle even genoeg gehad van de muziekindustrie. Vijf jaar lang had hij zich nog zelden in het openbaar laten zien. Al die tijd had hij zich toegelegd op het onderhouden van zijn tuin en het uitbouwen van zijn filmmaatschappij Handmade Films.  

Om aansluiting vinden bij de geëvolueerde muziekscène zocht hij een geschikte medeproducer. Op aanraden van Dave Edmunds contacteerde hij de vroegere frontman van het Electric Light Orchestra. Jeff Lynne. was altijd al een Beatlesfreak geweest en ging dan ook graag op het verzoek in.

 

Vanaf begin januari tot einde maart 1987 werkten ze samen in George’s huisstudio in Friar Park, aan de opname van Cloud Nine.

 

In februari gingen ze samen naar een optreden van Dave Edmunds kijken in The Palace in Hollywood. Brian Setzer, de leider van de rockabilly groep Stray Cat speelde er mee tijdens de bisnummers. Achteraf gingen George en Jeff, Edmunds opzoeken in zijn kleedkamer. Daar troffen ze ook Bob Dylan, Tom Petty en Duane Eddy. De tequila en Corona vloeiden rijkelijk en al grappend meenden ze dat ze samen wel eens een fantastische band zouden kunnen vormen.

 

 castingcallphoto1

 

Van links naar rechts: Mike Campbell, Dave Edmunds, Brian Setzer, Jeff Lynne, George Harrison, Duane Eddy, Bob Dylan – foto Robert Matheu voor het Amerikaanse muziekblad Creem.

 

* * *

 

Omdat hij vreesde dat niemand hem nog zou kennen, dacht de gitarist er goed aan te doen zich wat meer in de openbaarheid te begeven. Zo verscheen hij in juni op het podium van het jaarlijkse liefdadigheidsfeest The Prince’s Trust.

 

En in oktober was hij present bij elk van de zeven concerten van Bob Dylan in Engeland.

Tom Petty vertelde daar over: “We waren met the Heartbreakers op tournee in Engeland, samen met Bob Dylan. Na een concert in Birmingham kwam George ons opzoeken. Het was mijn verjaardag en hij had een taartje meegebracht. We hadden elkaar daarvoor nog maar één keer ontmoet, maar het was meteen alsof we al ons heel leven lang dikke vrienden waren. Ik heb nog een foto van die avond: ik, George, Jeff Lynne, Roger McGuinn, Bob Dylan en Mike Campbell – alle mensen die ik leuk vind samen op één foto. Ringo was er ook bij, geloof ik. Die avond trok een orkaan door mijn leven en sindsdien is de wind nooit meer gaan liggen.”

 

Na herhaald aandringen was George bereid om, bij het laatste concert in Wembley, een nummer mee te gaan spelen. Dat werd ‘Rainy Day Woman # 12 & 35’. Na afloop van de tournee ging Dylan een paar dagen logeren bij George thuis, in Henley.

 

Op 20 januari van het volgende jaar kwamen George N Bob elkaar alweer tegen. Deze keer in New York, waar in het Waldorf Astoria Hotel, voor de derde keer artiesten werden opgenomen in de Rock And Roll Hall Of Fame. In 1988 was het de beurt aan heel wat grote namen: The Beatles, Bob Dylan, the Beach Boys, Les Paul, Woody Guthrie, the Supremes, the Drifters en Berry Gordy.

 

De avond wordt traditioneel afgesloten met een jamsessie, waaraan iedereen meedoet. Bob en George brengen samen ‘Twist And Shout’ en ‘All Along The Watchtower’.

 

Bruce Springsteen mocht Dylan inleiden. Hij vertelde dat “hij onze hersenen heeft bevrijdt, zoals Elvis onze lichamen heeft bevrijdt.” Hij vroeg ook aandacht voor Dylans recentere werk en wees er op wat een prachtige song ‘Every Grain Of Sand’ is.

 

Datzelfde nummer werd er een maand later ook door George uitgepikt, wanneer hij nog eens op de Amerikaanse radio te horen was. In het programma Rockline, bracht hij een akoestische versie van ‘Every Grain Of Sand’  om te bewijzen dat Dylan nog steeds waardevolle nummers schreef.

 

 

* * *

 

Mede dankzij een zeer grappig videoclipje was George’s single ‘Got My Mind Set On You’ naar de top in de Britse hitlijsten doorgestoten. Ook de opvolger ‘When We Was Fab’ en de LP zelf deden het uitstekend. De platenmaastchappij vroeg om een nieuwe song, als extraatje  voor de 12″ versie van de derde single: ‘This Is Love’.

 

Begin april vliegt George naar Los Angeles, waar Jeff Lynne de comebackplaat van Roy Orbison aan het producen is. Tijdens een etentje met stelt George voor om samen iets op te nemen. Orbison is meteen enthousiast. Omdat er niet zo snel een studio beschikbaar is bellen ze Bob Dylan of ze zijn privé-studio in zijn huis in Malibu mogen gebruiken. Onderweg passeert George nog even bij Tom Petty om zijn gitaar op te pikken, die hij daar eerder heeft laten liggen. Petty besluit ook mee te gaan.

 

Wanneer ze allemaal in de tuin van Bob huis zitten, ziet George daar wat kartonnen dozen staan. De openingszin “been beat up and battered around”, is een beschrijving van de toestand van die dozen en de titel ‘Handle with Care’ komt rechtstreeks van het label dat er op is geplakt.

“Ik dacht: ik ga dit niet alleen zingen,” blikte George achteraf terug: “Ik heb Roy Orbison hier  – ik ga een regel voor hem schrijven. En toen dacht ik: nu even doorzetten en dan laat ik Tom en Bob het middenstuk zingen.”

 

Iedereen draagt een regeltje bij. Alleen Bob Dylan heeft wat aansporing nodig: “Geef ons wat tekst, gij befaamde tekstschrijver” roept George. In een uurtje hebben ze de song klaar. Ze besluiten allemaal mee te doen en de zang te verdelen.

 

Zodra Mo Ostin, de directeur van Warner Brothers, het nummer hoort vindt hij het veel te goed voor een b-kant. Er wordt voorgesteld er een single van te maken en zelfs een budget ter beschikking te stellen voor meer. Het hobbyclubje besluit een hele plaat te maken: The Traveling Wilburys zijn geboren.

 

Tome Petty meent dat George echter al langer  met het idee speelde om samen iets te gaan doen. “We zagen elkaar al regelmatig daarvoor. Ik denk dat we al een gedeelte van [mijn solo-lp] Full Moon Fever op hadden genomen. Roy was er pas bij gekomen, omdat Jeff met hem aan het werk was. De eerste keer dat ik Roy ontmoette schreven Jeff, Roy en ik dat nummer: ‘You Got It’. .. Iedereen kende elkaar dus al. We zochten mekaar op. En George vond – omdat hij een extra track nodig had – dus dacht hij: we zijn hier nu allemaal, laat ons allemaal iets zingen. Toen het op band stond, vond hij het niet echt een George Harrison plaat, het is meer iets voor een groep. ‘Wat vinden jullie: hebben we een groep?’ En zo ging de bal aan het rollen. Het was een fantastische band. Het was heel plezierig om er bij te zijn.”

 

De gitaristen van de Traveling Wilburys

  

De opnamen voor de LP vinden plaats in de studio van Dave Stewart in Los Angeles, van 8 tot 21 mei 1988.

Lynne producet de plaat. De vijf gitaristen krijgen de hulp van drummer Jim Keltner. Tom Petty speelt ook bas en Jeff Lynne toetsen.

De opnamen worden ook gefilmd. Whatever Wilbury Wilbury wordt echter nooit uitgebracht voor het grote publiek.

 

Het plan is om elke dag een nummer te schrijven en dat dan op te nemen.

De opnamen voorlopen zeer voorspoedig. “We genoten er allemaal van,” blikte Roy Orbison terug: “Het was zo ontspannen. Er waren geen ego’s bij betrokken en er hing een zeer speciale sfeer.”

Zelfs Dylan schijnt daardoor terug in zijn plooi te komen. Dit resulteert in drie nieuwe nummers en een tamelijk geweldige LP. Zo werd ‘Dirty World’ geschreven nadat Bob voorstelde: “Laat ons er eentje doen in de stijl van Prince!”

De Springsteen parodie ‘Tweeter and The Monkey Man’ is Dylans beste bijdrage. “Dat kwam van Tom Petty en Bob, die in de keuken zaten,” vertelt George Harrison. “Jeff en ik zaten er bij, maar we begrepen niks van wat ze zeiden – Americana en zo. We haalden een cassetterecorder en namen het op. Dan schreven we alles uit wat ze verteld hadden. En Bob bewerkte dat een beetje… Hij had één take nodig om zich wat op te warmen en dan deden we de tweede take ‘voor echt’. De rest van ons had meer tijd, maar Bob moest op tournee en we wisten dat we het niet opnieuw konden inzingen. Dus moest het meteen goed zitten. Op die tweede take zong hij het in één keer in.”

 

De naam van de groep komt van een opmerking die iemand maakte tijdens de opname. Telkens er een foutje werd gemaakt riep er wel iemand: “We’ll bury it in the mix!” En dat werd al snel “Wilbury”. George stelde voor om er ‘The Trembling Wilburys’ van te maken, maar uiteindelijk werd het ‘The Traveling Wilburys’.

 

Voor de grap nemen ze ook allemaal een andere identiteit aan. Ze zouden allemaal halfbroers zijn, de zonen van Charles Truscott Wilbury, Sr.: George wordt Nelson Wilbury, Roy Orbison is Lefty, Bob Dylan is Lucky, Jeff Lynne is Otis en Tom Petty is Charles T. Junior.

Achteraf worden de basistracks door George en Jeff nog wat bijgewerkt in de George’s studio in Friar Park, met percussie en saxofoons.

 

 

Traveling Wilburys, Vol. 1  wordt op 18 oktober 1988 uitgebracht. Tegelijk verschijnt ook de single ‘Handle With Care’/‘Margarita’.  De single blijft in Billboard steken op de 45ste plaats en in Engeland bereikt hij een 21ste plaats.

De LP zelf wordt de verassingshit van het jaar. Waarschijnlijk mee door de recente successen van Harrison en Petty gaan er meer dan twee miljoen exemplaren van de deur uit. Het grote commercieel succes vertaalt zich in meer dan 40 weken in de Amerikaanse hitlijsten met een derde plaats als hoogste notering. Op die manier haalt Dylan, voor het eerst in de jaren tachtig, platinum. Meer zelfs: het is zijn allereerste dubbel-platina plaat.

In Engeland is het succes iets minder met een 16de plaats

 

In de nasleep gaat er ook veel aandacht naar de plaat van Roy Orbison die met ‘You Got It’ helemaal terug aan de top geraakt. Jammer genoeg kan hij niet lang van zijn nieuwe status genieten: op 6 december overlijdt hij plotseling aan een hartaanval.

 

 

 

Bob Dylan en Roger McGuinn

Bob Dylan en Roger McGuinn

Op donderdag 8 oktober 1987 kwam Bob Dylan voor de tweede keer in ons land optreden. Tekenend voor zijn sterk terug gelopen populariteit in deze periode is de plaats waar het gebeuren plaats vond. Waar hij drie jaar eerder nog 17 000 fans naar het stadium van Schaarbeek kon lokken kochten nu amper 6 500 mensen een kaartje voor Vorst Nationaal, in Brussel.

 

Toegegeven, zelfs de trouwste fans zouden zijn meest recente platen, Empire Burlesque en Knocked Out Loaded niet als hoogtepunten in zijn oeuvre bestempelen.

 

Vooral de pers lustte Dylan op dit moment in zijn carrière niet. In de dagen voor het concert blokletterde Het Nieuwsblad al: “Tournee van Bob Dylan geen onverdeeld succes.”

Dirk Hermans gaat in Het Belang van Limburg nog een stuk verder: het concert in Rotterdam was voor hem uitgedraaid “op een afknapper van formaat.”

“Bob Dylan moegestreden?” vraagt hij zich af. “De ‘Temples in Flames’–tour van Tom Petty and the Heartbreakers en Bob Dylan,” zo meldt Hermans, “blijkt na afloop namelijk een ongeïnspireerde, compleet op veilig spelende, futloze show waarbij slechts sporadisch een vonk overspringt en waar de reputatie van beide sterren een flinke deuk krijgt. Na afloop hing de vraag: ‘zou er dan toch leeftijd staan op rock and roll?’ nadrukkelijk in de lucht.”

 

Misschien was de toegangsprijs, voor die tijd, ook wat aan de hoge kant: 940 Bef (ongeveer 23,50 euro) voor een ticket. SS (Serge Simonart) maakte zich daar in Humo behoorlijk druk over. “Duizend frank (duizend! Ik snap niet waar u het geld blijft halen.)”.

 

Daar stond nochtans een hele pakket tegenover: behalve “de stem van een generatie” zoals sommige kranten hem nog steeds bestempelden, kregen we ook optredens van Tom Petty en Roger McGuinn – een heuse package tour, dus.

 

 

Roger McGuinn

 

De vroegere leider van The Byrds mocht het publiek alvast opwarmen, met een akoestisch soloset. Een jaar of vijf voordat MTV met hun Unplugged er een rage van zou maken, werd dit concept niet door iedereen gesmaakt. V.P. heeft het in Het Volk over “een aantal songs … die op een oud-chiroledenbijeenkomst niet zouden hebben misstaan.” De versies behielden “slechts qua tekst een schaduw van het origineel” zo meent hij. In Het Nieuwsblad vond ene D.V.J. het dan weer wel “een genietbaar halfuurtje akoestische muziek”.

 

McGuinn opende met zijn meest recente hit – uit 1978: ‘Don’t You Write Her Off’ van het McGuinn, Clark and Hillman project. Daarna volgden enkele Byrds songs: ‘Tiffany Queen’, het onuitgebrachte ‘Sunshine Love’ en vooral het prachtige ‘Chestnut Mare’ werden door het publiek zeer gesmaakt.

 

Daarna omgorde de vroeger opper-Byrd zich met zijn beroemde 12-snarige Rickenbacker voor het wat ruigere werk. Daarvoor kreeg hij versterking van Tom Petty en zijn bende. We kregen nog meer  Byrdsklassiekers zoals ‘Drug Store Truck Driving Man’. ‘King of the Hill’ was een nieuwe song, geschreven samen met Petty. Enkele jaren later zou het een hit worden uit McGuinn’s come-back plaat Back From Rio, maar dat wisten we toen natuurlijk nog niet.

Jammer was dat de samenzang van de beide mannen niet kon opboksen tegen de onvergetelijke harmonieën van de Byrds. Dat was vooral duidelijk merkbaar in ‘Eight Miles High’, ‘Turn, Turn, Turn’ en de onvermijdelijke afsluiter: ‘Mr. Tambourine Man’.

 

Ook dit gedeelte werd niet gesmaakt door de recensent van Het Volk. Hij heeft het over “kleffe versies” en “je reinste inteelt”.

 

 

Tom Petty & the Heartbreakers


McGuinn trok zich in zijn kleedkamer terug waarna de Heartbreakers de zaal verder op temperatuur konden brengen. Dat scheen aardig te lukken met Chuck Berry’s ‘Reelin’ And Rockin’. Maar de greep uit hun eigen repertoire ging had te leiden aan rommelige uitvoeringen. Zowel ‘American Girl’, Petty’s ode aan zijn grote voorbeeld  als ‘Refugee’ hadden sterker gekund.

De fut werd er verder uitgehaald door een voorstelling van de band. Ook de repertoirekeuze van wat volgde was verre van optimaal. ‘Don’t Come Around Here No More’ haalde niet het niveau van de lekker psychedelische plaatversie en de andere nummers waren mij niet bekend.

 

Gelukkig kwam Roger McGuinn er even terug bij voor een heerlijk ‘So you wanna be a Rock ‘n’ Roll Star’, waarna de zaal helemaal op uit de bol ging op het lang uitgesponnen vraag en antwoordspelletje ‘Shout’.

Bij andere concerten in deze tour volgde dan nog een cover van ‘I Want To Hold Your Hand’ als bisnummer, maar dat zat er in Brussel niet meer in. Na veertig minuten Heartbreakers floepten de zaallichten genadeloos aan voor een pauze.

 

 

Bob Dylan


De tijd was aangebroken voor het serieuze werk: de verwachtingen waren inmiddels hoog gespannen. De opener al meteen een totaal onverhoopt hoogtepunt: ‘Desolation Row’. Met ‘Like A Rolling Stone’ en ‘The Times The Are A Changin’’ dreigde het daarna even de greatest hits toer op te gaan, maar toen kwam ‘Gotta Serve Somebody’, gevolgd door een stevig ‘Maggie’s Farm’.

 

Tijdens een lange, repetitieve inleiding, leek het er even op dat ‘Lenny Bruce’ zou worden gespeeld, maar het bleek om ‘Señor’ uit Street Legal te gaan. Dylan zong het met een eenzame spot op zijn hoofd gericht. Opvallend was dat hij verder, tijdens zowat de hele show in de schaduw bleef staan. 

 

Slechts één keer haalde Dylan een harmonica boven, tijdens ‘I Want You’, dat voor de gelegenheid een country-ritme mee kreeg. Zowel ‘Pledging My Time’ als ‘Chimes Of Freedom’ – waarvoor McGuinn weer even bijstand kwam verlenen – waren onverwachte keuzes.

 

Ook de twee songs uit het akoestische intermezzo dateerden uit de sixties: ‘ Lonesome Death Of Hattie Carroll’ en ‘Don’t Think Twice’ bracht Dylan enkel met de hulp van gitarist Mike Campbell en pianist Benmont Tench.

 

De rest van de band kwam terug tevoorschijn voor twee recentere nummers: ‘I And I’ en een magistraal ‘Shot Of Love’. Bij die laatste song kwam het zwarte damestrio helemaal tot zijn recht. Niemand van ons had toen een vermoeden dat we daar zowel de nieuwe mevrouw Dylan als haar moeder zagen staan.

 

Na een stormachtig applaus kregen we drie bisnummers: eerst ‘Blowin’ In The Wind’ en daarna ‘Man Gave Names To All The Animals’ – merkwaardige keuze als bis, toch. Als afsluiter bracht Bob een bevlogen ‘In The Garden’. 

 

En toen was het al gedaan. Veertien songs op dik zeventig minuten.

Veel werk uit de jaren zestig en enkele songs uit zijn religieuze periode. Merkwaardig genoeg werd alles daartussen en daarna zo goed als genegeerd.

Uit de statistieken van mensen die zoiets bijhouden bleek achteraf dat meer dan de setlist vernieuwd was ten opzichte van de avond daarvoor en dat zelfs één song voor het eerst werd gebracht tijdens deze tour: ‘Pledging My Time’.

Al bij al, een mooie setlist en een fijn concert van dik twee en een half uur muziek.

 

 

De commentaren

 

Maar dat zou je niet vermoeden aan de hand van de commentaren van de schrijvende pers: “Bob Dylan: de kat in de zak” zette VP als titel boven zijn stuk in Het Volk. “Het ondermaatse spektakel van deze Amerikanen baadde in een nostalgische sfeer (songs vaak ouder dan twee decennia), er werd slordig gespeeld en de geluidskwaliteit was nu ook weer niet je dat. “

 

Serge Simonart sloot zich daar, de volgende week in Humo bij aan: “Haast alle klassiekers, van ‘The Times They Are-A-Changin’’ over ‘Like A Rolling Stone’ tot ‘Don’t Think Twice, It’s Allright’, allemaal verminkt, allemaal vergaan. Boeiend, fascinerend zelfs, maar alleen omdat een openbare repetitie van een geniaal genie nooit minder is.”

 

Grappig genoeg pikte DVJ in Het Nieuwsblad net datzelfde ‘Don’t Think Twice’ er uit als een van de “klassieke momenten.”

 

De houding van DVJ ten opzichte van de rol die Petty en de zijnen spelen bij deze concerten is ook ronduit positief: “Tom Petty & The Heartbreakers begeleiden voortreffelijk en slaagden er zelfs in om de oude Bob af en toe tot enig swingen te verleiden. Op dat gebied doen Tom Petty en zijn maats een beetje aan The Band denken: zij hebben zelf heel wat talent in huis, maar stellen zich volledig ten dienste van de meester.”

 

In Humo zag SS dat helemaal anders: “Petty lummelt als een omhooggevallen gelijke rond in Dylans voetlicht. Maar ik hoef geen mug naast een adelaar, ik walg van getalenteerde opportunisten wier eerste woorden “Do you feel alright?” zijn, en die zich eerst uitsloven in hun eigen – vlekkeloze – reclamespotje, om zich vervolgens allesbehalve bezield, zelfs nauwelijks betrokken of niet aan Dylan te wijden.

Tom Petty & The Heartbreakers en Bob Dylan: de combinatie is een zwaktebod, een verdoemde mariage de raison waarin de berekende Petty die al te nonchalante Dylan tegen zichzelf in bescherming neemt. Het hele concert waren de Heartbreakers op hun hoede voor Dylans wispelturigheid, steeds in het ongewisse over wat komen zou, steeds zoekend naar Dylans onberekenbare en, erger nog, dikwijls onmerkbare richtlijnen, niet meer dan onzichtbare hints over de volgende song, het volgend akkoord. Soms vruchteloos, zodat Dylan zijn heil zocht in kreupele, door Petty’s gitarist meewarig aanhoorde gitaarsolo’s of tot intro’s die een perpetuum mobile najoegen. Die zelfdestructieve, met dubbele neusstem gezongen songs, als een parodie van zichzelf, waren de momenten waarop we klamme angstvisioenen kregen van onze vergooide duizend frank.”

 

02

 

Flashing For The Refugees

 

Voor wie liever zelf wil oordelen: http://rapidshare.com/files/74671078/10-8-87.zip is een link naar een bootleg van Dylans deel van het concert.

 

En hier kun je het hoesje downloaden en alvast het commentaar lezen:

 

 

De volledige setlist

 

Roger McGuinn:
Don’t You Write Her Off
Tiffany Queen
Sunshine Love
Chestnut Mare

Drugstore Truck Driving Man
King Of The Hill
Eight Miles High
Turn Turn Turn
Mr Tambourine Man

Tom Petty & the Heartbreakers:
Reelin’ And Rockin’

American Girl
(You Don’t Have To Live Like A) Refugee
voorstelling van de band

Goodbye Little Rich Girl
Don’t Come Around Here No More
Breakdown
So You Wanna Be A Rock ‘N’ Roll Star
Shout

Bob Dylan

Desolation Row            

Like A Rolling Stone              

The Times The Are A Changin’

Gotta Serve Somebody

Maggie’s Farm

Señor  

I Want You     

Pledging My Time

Chimes Of Freedom

Lonesome Death Of Hattie Carroll

Don’t Think Twice

I And I

Shot Of Love

Blowin’ In The Wind

Man Gave Names To All The Animals

In The Garden

 

 

Opmerking: de setlists van Roger McGuinn en Bob Dylan zijn helemaal correct. Die van Tom Petty is gebaseerd op herinneringen en de commentaren.

 

Voor de volledigheid nog even de bezetting:

 

Bob Dylan (zang, gitaar en een beetje harmonica)

Roger McGuinn (zang, gitaar)

Tom Petty (gitaar)

 

The Heartbreakers:

Mike Campbell (gitaar), Benmont Tench (toetsen), Howie Epstein (bas), Stan Lynch (drums)

 

The Queens Of Rhythm:

Carolyn Dennis, Queen Esther Marrow, Madelyn Quebec (zang).

 

 Met dank aan Tom van Bob Dylan in Nederland voor de foto’s.

« Vorige paginaVolgende pagina »